లోకాభిరామం - బ్యాడల పుళి (On languages and me)

లోకాభిరామం - బ్యాడల పుళి 

బ్యాడల పుళి

నేను పాలమూరు వాణ్ని. అంటే మహబూబ్‌నగర్ వాడినని అర్ధం. మాకు కర్నాటకలోని రాయచూరు దగ్గర. జిల్లా అంచుల లోని మక్తల్, నారాయణపేట ప్రాంతాల్లో మాట్లాడే తెలుగు చిత్రంగ ఉంటుంది. కన్నడము కలయికతో అది వింతగ తోస్తుంది. పప్పును బేడలు అనడం మాకు అలవాటు. మా ఇంట్లో బేడల పుళి అని ఒక వంటకం ఉంటుంది. అందులోని బేడలంటే కన్నడ బేళె. అనగా పప్పు. ఇక పుళికి, చారల, కోరల పులికి సంబంధం లేదు. పచ్చి తెలుగులో చెప్పాలంటే అది చింతపండు పులుసు. కన్నడలో అది హుళి. తెలుగులో ‘ప’ వాడే చోట్ల కన్నడంలో హకారం వస్తుంది.  హాలు అంటే పాలు. హాడు అంటే పాట. హావు అంటే పాము. కనుక అది బేళెహుళి (కన్నడం) గాక పుళి అయింది. తమిళంలో పుళియ మరం అంటే చింత చెట్టు. పుళి అంటే పులుపు. ఇంతకూ మా వంటకాన్ని పప్పు పులుసు అనవలె. అట్ల అంటే మా వాళ్లకు కోపం వస్తుంది. చాలా మాటలకు తమిళం గాని తమిళం వాడాలె. లేకుంటే సాంప్రదాయం పాడయింది అంటరు. మా ఇండ్లలో పచ్చిపుళి కూడ ఉంటుంది. మా ఇండ్లలో పెట్టే దేవుని దీపం పేరు పెరుమాండ్ల తిరువళికె. పెరుమాళ్ అంటే దేవుడు. తిరువిళక్కు అంటే శ్రీదీపము. అది తిరువళికె అయింది.
ఇక్కడ నాకు సంబంధం లేని సంగతి ఒకటి చెప్పాలె అనిపిస్తున్నది. ‘రాజ్యాలు పోయినా పూసలు పోలేదు’ అని ఒక మాట ఉన్నది. శ్రీకృష్ణదేవ రాయల బొమ్మను అందరు చూచి ఉంటరు. పుస్తకాలలో ఆయన పొట్టివాడని, స్ఫోటకం మచ్చలు గలవాడని రాసి ఉంది. బొమ్మల్లో, విగ్రహాల్లో మాత్రం ఆయనను ఆజానుబాహువుగా చూపిస్తరు. అది వేరే సంగతి. అట్ల పక్కన బెడుదుము. ఆయనకు కిరీటము గాని కిరీటము ఒకటి ఉంటుంది. అది పౌరాణికం సినిమా తరహా బంగారు కిరీటం కాదు. పట్టుబట్టతో తలపాగా చుట్టి, ముందు బాసికము వంటి అలంకరణ బిగించి ఉంటుంది. అందముగ వుంటుంది. అయినా అది కూడ మనకు ఇక్కడ అది చర్చనీయాంశము కాదు. కిరీటము ముందు భాగము లో ఒక పక్కన ముత్యాలు, లేదా అటువంటి వెలగల పూసల గుత్తి ఒకటి అమర్చి ఉంటుంది.(ఎడమ వేపా, కుడి పక్కనా? కుడి అయ్యుండాలె!) ప్రభువులు కదులుతుంటే అవి కదులుతూ, కంటి పక్కన ఆడుతుంటయి. కృష్ణదేవరాయలు కూడ రాజ్యము పోగొట్టుకున్నడు. కానీ ఈ మాట ఆయన గురించి చెప్పినదని నేను అనుకోను. పూసల గుత్తి కిరీటం గల ఒకానొక రాజు గారికి కిరీటం పోయింది. అంటే రాజ్యం పోయింది. ఆయనకు కనుకొలుకులలో పూసల కదలాట కనిపించడం లేదు. రాజ్యము గురించిన బాధ ఉండనే ఉంది. ఆ రాజ్యాన్ని అనుక్షణం గుర్తు చేసే పూసలు లేకుండడము మాత్రం ప్రభువులకు ఎంతమాత్రం నచ్చలేదు. ఉత్త తలపాగా కట్టుకుని, అందులో పూసల గుత్తి పెట్టుకుని సంతృప్తి పడినడట ఆ అమాయక చక్రవర్తి. అదే రాజ్యాలు పోయినా, పూసలు పోలేదు అంటే. మా తమిళ సంప్రదాయం కూడ అట్లనే మిగిలింది.
అన్నము వడ్డించు’ అనడాన్ని ‘సాదం’ పరిమారండి అనాలె. అట్లంటే మా తమిళ వైష్ణవ సాంప్రదాయపు మాట కింద లెక్క. మొన్న మొన్నటి వరకు ‘అన్నము’ అంటే ‘మాటలు రావా? అని పెద్దలు గద్దించే వారు. తమిళనాట అందరు ‘సాదము’ అని అంటరు. అని నేనంటే, నీవు చార్వాకుడవు అన్న వారున్నరు. సంప్రదాయమంటే, అదేమిటి అని అడిగే దినములు వచ్చినవి. గుడిలో కూడ వైట్‌రైస్‌లు, బఫే పద్ధతిలో వడ్డిస్తున్నరు. అయినా మావాండ్లు ఇంకా కొన్ని మాటలను వదలలేదు. వదిలితే నిజంగానే మూలాల గురించిన సోయి లేకుండ అవుతుందేమో?
సాపాటు అనాలె. భోజనం అన్నది అలవాటు లేదు. సాపాట్ల వ్యాళ (సమయంలో) హిందీ, ఉరుదూ మాటలు తప్పు అని ఒక సంప్రదాయము. దేశంలో మిగత ప్రాంతాలలో అందరు ఉరుదూ (ఉర్దూ అనాలె) కలిసిన హిందీ మాత్రమే మాట్లాడతరని నేను అంటే అది వితండవాదన కింద లెక్క. కానీ నా అనుమానాలు నాకు ఉండనే ఉన్నయి. ఉత్తర భారతంలో కూడ సాంప్రదాయ పరులు, సంస్కృత పదాల వాడకాన్ని కోరుకుంటరన్నది అందులో ఒకటి. జల్దీ అంటే ఉర్దూ. త్వరగా, తొందరగా అని అర్థం కానీ ఉత్తరప్రదేశ్ బ్రాండ్, శుద్ధ్ హిందీ వారు, తురంత్, శీఘ్ర్ అనే మాటలు వాడుకుంటరు. ఈ కల్తీ సమస్య అక్కడ కూడ ఉండేది. ఉంది అని నా అనుమానం.
హైదరాబాద్ స్టేట్‌లో ఉరుదూ ప్రభావం బాగ ఎక్కువ. ‘విస్తరి ఫరోఖ్త్‌గ ఉండంగ చట్నీ కినారాలో వడ్డించిన సబబేమి’ అన్నడట ఒక మొగుడు పెళ్లాన్ని, పెండ్లామును నిలదీస్తూ. ఆకు ఖాళీ (ఖర్మ, ఇది ఉర్దూ మాట!)గ ఉంటే పచ్చడి (తొక్కు) అంచున వేయడానికి గల కారణం ఏమి అని భావము. ఆమె ఏం సంజాయిషీ (ఖర్మన్నర, ఇదీ ఉర్దూ మాటనే!) ఇచ్చుకున్నదో తెలువదు. తెలువదు అంటే తప్పు. తెలియదు అనాలె (ఖర్మ!) (కర్మ వేరు ఖర్మ వేరు. ఖర్మ! ఖర్మ!)
హైదరాబాదులో ఈ పక్క జిల్లాలలో కన్నడము మాట్లాడే వాండ్లు చాలమంది ఉన్నరు. మేము పాలమూరులో, ఒకానొక గుడిపక్కన ఉన్న గదులలో కిరాయికి ఉన్నము. కిరాయి అన్నది ఉర్దూ మాట. బాడుగకు, అద్దెకు అనే మాటలు మా ప్రాంతంలో ఎవరికీ అర్థం కావు. ఆ గుడిలో ఆంజనేయులు, శివుడు ఇద్దరు ఉంటరు. ఇద్దరు వేరువేరుగ ఉంటరు. మధ్వులకు లేక మధ్వలకు భీముడు, ఆంజనేయ స్వామి ఆరాధ్య దైవములు. ఆ గుడిలో పూజారులు ముందు నరసింహభట్టు, ఆ తరువాత నారాయణభట్టు. వాండ్లిద్దరు కన్నడిగులు. అంటే కన్నడ మాట్లాడే వారు. అంటే కన్నడ ప్రాంతము వారు. కనుకనే, ఈ రకము సహజీవనము కారణముగనే మాకు కొంత కన్నడము అర్థము అవుతుంది. నారాయణభట్టు గారిని చుట్టు పక్కల ఇండ్లవారు తమ ఇండ్లలో పూజలు, వ్రతాలు చేయించేందుకు పిలిచే వారు. ఆయన గారి తెలుగు అన్యాయంగ ఉండేదంటె అన్యాయం కాదు. నారాయణ భట్టు పూజలో భాగంగా సత్యనారాయణ కథ చెప్పే తీరు విని తీరవలసిందే. ఈ రకం ప్రభావాల కారణంగనే నేను భాషల పట్ల ఆసక్తి కలవాడినిగ అయినట్లున్న. ఆయా భాషలు విని నేర్చుకునేందుకు అన్నిటి కన్నా మంచి మార్గము రేడియో. కన్నడ వార్తలు, ఉపన్యాసాలు అనే ప్రసంగాలు వింటే శుద్ధమయిన భాష గురించి తెలుస్తుంది. నాటకము, సినిమాలతో ప్రజల భాష తెలుస్తుంది. మొత్తానికి భాషతో పరిచయము పెరుగుతుంది. హైదరాబాదు వచ్చిన తరువాత బసంత్ టాకీసులో కన్నడ సినిమాలు చాలనే చూచినట్టు జ్ఞాపకముంది. గిరీష్ కార్నాడ్, గిరీష్ కాసర వల్లి, లంకేష్ మొదలయిన వారి సినిమాలు చాల శ్రద్ధగ చూచిన. కార్నాడ్ సినిమాల గురించి గంటల పాటు చర్చలు జరిపిన గుర్తు కూడ ఉన్నది.
ఝలక్ : యూనివర్సిటీ దినాలలో గురురాజ రావు అని ఒక మిత్రుడు ఉండేవాడు. అతను పాలమూరు మండలానికి చెందినవాడేనని అనుకుంటున్న. జెనెటిక్స్‌లో ఎమ్మెస్సీ చదివినడు. పరిశోధన వదిలేసి విదేశాంగ శాఖలో పెద్ద ఉద్యోగాలు చేసినట్టు అతని గురించి విన్నాను. గురురాజరావు అన్న పేరుతోనే అతను కన్నడిగుడని తెలిసిపోతుంది. నాకు కన్నడము వచ్చునని గురురాజ్‌కు నా మీద కావలసినంత అభిమానము. కన్నడము మీద అంతకన్న అభిమానము. అతను వచ్చి మామూలుగ నన్ను కన్నడములో ఏదో ప్రశ్న అడుగుతడు. నేను అంతే మాములుగ, అంతే వేగముగ తెలుగులో జవాబు (ఉర్దూ మాట) అనే సమాధానము చెపుత. గురు తిరిగి కన్నడములో మాట్లాడతడు. నేను తెలుగులో మాట్లాడత. మమ్ములను గమనించిన ఒక మిత్రుడు ‘మీరిద్దరు కన్నడములో, లేదా తెలుగులో మాట్లాడవచ్చు గద. ఈ రెండు భాషల సంభాషణ ఏమి? అని అడిగనడు. గురు అంటే గురురాజరావుకు తెలుగు కూడ బాగ వచ్చును. నాకు మాత్రము కన్నడ వ్యాకరణమును తొక్కి ముక్కలు చేస్తనేమోనని అనుమానము. అందుకనే కన్నడములో మాట్లాడను. మొన్ననొక వదినగారితో కన్నడము మాట్లాడవలసిన అవసరము వచ్చింది. ఆమెకు కన్నడము తప్ప మరొక భాష రాదు.  అప్పుడు నాకు ఎంతగా ఆ భాషను మరిచిపోయిననన్న సంగతి అర్థమయింది. చుట్టుపక్కల కన్నడవారెవరూ లేరు. ఈ మధ్యన కన్నడ దేశానికి తిరిగినది కూడ తక్కువే. అది అట్లుండగ, తమిళ ప్రభావం మరీ ఎక్కువయింది. తమిళ దేశానికి తిరగడం కూడ నిజంగనే ఎక్కువయింది. కన్నడము మాట ప్రయత్నిస్తే తమిళము అడ్డముగ వస్తున్నది.
నిజానికి హైదరాబాదులోనే తమిళ, కన్నడ, మళయాళ సంపర్కం వీలవుతుంది. ఒకప్ప్పుడు ఈ భాషల సినిమాలు కూడా వచ్చేవి. ఇప్ప్పుడు టీవీ ఛానల్స్ కావలసినన్ని ఉన్నయి. కానీ చూడడము ఇష్టం ఉండదు.
నేను ఉర్దూ నేర్చుకున్న. జర్మన్ భాష మూడు డిప్లొమాల వరకు చదువుకున్న జర్మన్ ఇప్పుడు గుర్తు లేదు. ఆ సంగతులు మరొకసారి విన్నవించుకుంట.

 

నగ్నముని కవిత : దాహం - Thirst - Poem by Nagnamuni

నగ్నముని కవిత : దాహం

 

గాలివాన - వ్యాసం : పాలగుమ్మి పద్మరాజు గారి గురించి

గాలివాన - వ్యాసం

పాలగుమ్మి పద్మరాజు గారి గురించి

 

సర్వజ్ఞుని వచనములు : Vachanas of Sarvagna

సర్వజ్ఞుని వచనములు

కన్నడ సాహిత్య రంగంలో 

సర్వజ్ఞ

 (16వ శతాబ్దం) అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కవి మరియు సమాజ సంస్కర్త. తెలుగులో వేమన ఎలాగో, కన్నడలో సర్వజ్ఞ కూడా అలాగే సామాన్య ప్రజల కవిగా గుర్తింపు పొందారు. 

సర్వజ్ఞ వచనాలు (త్రిపదులు)

సర్వజ్ఞుడు తన జీవిత సత్యాలను '

త్రిపది

' (మూడు పాదాల పద్యం) రూపంలో అందించారు. ఈ వచనాలు సరళంగా ఉంటూనే లోతైన తాత్విక చింతనను కలిగి ఉంటాయి. 

• నిరాడంబర శైలి: ఆయన తన పద్యాల్లో జటిలమైన భాషను కాకుండా, సామాన్యులకు అర్థమయ్యే వాడుక భాషను ఉపయోగించారు.
• సామాజిక సంస్కరణ: కుల వివక్షను ఎండగట్టడం, మూఢనమ్మకాలను వ్యతిరేకించడం మరియు నీతి నియమాలను బోధించడం ఆయన వచనాల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
• అంకితనామం: ప్రతి పద్యం చివర "సర్వజ్ఞ" అనే పేరుతో ముగుస్తుంది, ఇది ఆయన సంతకం లాంటిది.
• ముఖ్యమైన ఇతివృత్తాలు: విద్య, గురు భక్తి, మానవత్వం, మరియు దానగుణం వంటి అంశాలపై ఆయన వేలకొద్దీ త్రిపదులను రచించారు. 

My Words on Viswanatha Satyanarayana : Part 3 (English) విశ్వనాథ గురించి...

My Words on Viswanatha Satyanarayana

Part 3 

He opens one of those novels, describing the pitter patter of the mid-summer showers. He goes on saying that if you stay put, sleeping on the roof, thinking the rain would cease, it would make your covers wet. But if you get up and go down, it would cease even before you go into the house. With the same breath, He would explain a scheme of bringing irrigation waters to the parched lands in an innovative way. Pavani, his youngest son, recollected father’s discussions with Shri K.L. Rao, the irrigation expert, about the various ways of bringing water to the lands.  He was assiduously collecting material to be used at suitable places. Even if He takes up narration of an irrelevant subject during a story, it would equally sound interesting.  In one of those novels, perhaps ‘Samudrapudibba’ He writes of frogs that lay dried up during summer and come to life after rains and start their cacophonic orchestra! Whoever said He was unscientific? His observation was so keen. He boldly claimed that his writings contain all the knowledge that He collected from all over the world.

If He was old styled and against progress, he would not write novels like ‘Cheliyalikatta’ and ‘Terachi Raju’.  The ideas about human relations expressed through the characters in these novels are examples of His thought process. He was more progressive than the most progressive perhaps!

It’s interesting that He lived and taught in Karimnagar. He inquired and collected details about the mendicant tradition of Bavaji’s at Yelagandala Matham nearby. These Sadhus were great musicians. They had their own ways of music. Taking cue from this, He composed a novel under the title ‘Mroyu Tummeda’. This is perhaps one of his novels which go beyond the comprehension of readers who even sympathise with his style and subject. ‘Bhramaravasinividya’ a way of meditating on classical music and the associated Goddess that He explains in this novel, is worth a lot.

A mention must be made of the mystery novel ‘Puli mruggu’ that would make any writer of suspense thrillers go bonkers.  In this novel, a man keeps turning into a tiger. One cannot imagine what made Him pick up such a theme and write a sensational work. Pavani, tried bringing this novel in the usual language that appears in magazines of the present day. The experiment did not really give any good results. ‘Puli mruggu’ was approved to be made into a TV serial. It never happened. It could never happen perhaps. The imagination required and such skills to turn the story into a visual feat using lot of technical methods, is not at hand so easily. The present day graphic driven film people also may not come equal to the task.

Puranam Subramanya Sharma, writer and magazine editor says, that the orthodoxy and the stubborn belief in traditions in Him is perhaps a cover that He intentionally arranged for self. His humanism and love for life were no means lesser. He says VS was one of those who could not be an example of justified combination of old and new during the times when new values, new beliefs and new ways of life were not yet well defined!

Katuri Venkateswararao, a great poet and close family friend of Him says, if great poets could imagine a theme in ten ways, VS could do the same in hundred ways! Writing great works for Him says Katuri, is like playing marbles!

His works deserve to be read by the entire world. Only since Tagore translated his own works into English, world noticed him. Not all of His works are could be translated. But those that are, should be made available to readers of other languages!

Once again to say, geniuses are rare! But there are geniuses! And there is Him, the writer, poet and many more things, and is called Viswanatha Satyanarayana! Could there be another one like him? There never was! There never is! There never would be! That is Him, the true Monarch! Kavisamrat!!

 

Panda : A Story in Telugu Translated to English

Panda

A Story in Telugu Translated to English

Panda

 A N Jagannatha Sharma

Summer night….

Cold night ….

Rainy night ….

Any night the song of Panda would be heard. Not just the poets, even Panda would be awake at midnight.

His voice is not good. There would not be any rhyme or rhythm in it. Since he belongs to Orissa there would even be faults in his pronunciation of Telugu. Even then his singing would sound good.

“Ravoyi chandamama

Ma vinta gadha vinuma”

(A very popular old film melody in Telugu asking the moon to come and listen to a strange story)

When he sings wherever the moon is, he must come there! He must listen to Panda’s song! On the threshold of the thatched house, in the rickety cot woven with the thread, in the tatters of a quilt, Panda would be sleeping. With his song he wakes everyone.

From the eves of the house a hurricane lantern from one side and a parrot’s cage from the other would be hanging. In the middle Panda would be struggling with the song.

He has no father. It is long since he died. Mother is there. She makes leaf plates. That is her profession.

Panda was alright till he was twenty-five. Like all the others with his visage he was handsome only. Later that ailment came up. It started with spots and started shedding skin and made Panda an ugly duckling. It made him a leper.

With that, no more handshakes. No embraces either. Friends are not there. Panda turned into a loner.

All the while he stays home. During the day he is in the backyard. Plants saplings. Tends them. Waters them. When a flower or a fruit appears he takes them into the hands with love.

They would not slip off saying ‘Don’t!’ They settle snugly there. He touches them to his eyes. Holds them to the heart.

When it is dark ….

He stays indoors with parrot. He trains it with words. Teaches it singing.

Parrot likes him a lot. It feels as if it’s life is hidden in him. It goes round him in circles. It flies within and out of reach. In a moment comes and lands on the shoulder. It scratches his tattered nose. It scratches his rotten cheek.

In the night –

Panda relaxes on the threshold in the rickety thread woven cot.

At some point he goes into sleep. If he sleeps it is as if the whole vicinity slipped into sleep.

That morning the merchant of the leaf plates came. On looking at Panda at the doorsteps he was sunk. He called out his mother and called all kinds of names. He put down the leaf plate bundles from the rickshaw and threw them.

“Do something else if unable to live. But don’t ever mix this disease in the leaf plates from which people eat” he said. He looked at Panda’s disease cautiously. He went away in a huff.

Selling leaf plates cannot go on in the village where they stay. On seeing Panda no one would buy the plates of that household. Merchant is from Ponnur. He used to pick up the plates in the shanty. Somehow, he came to know that she had a son with leprosy. He was afraid of even touching the plates he bought the other day. He brought and threw them back.

No one calls Panda’s mother even for the home maid work. How else to live? How to make the son live?

She cried hoarse.

“Go and die! Why do you kill me along” she said. She was angry with Panda.

It was two in the night. Panda till then sang all pathetic songs only. Cannot tell whether with sleep or sorrow, every song was heard heavy. There were no more songs later. Everyone thought Panda was asleep.

Day broke.

Panda was not there at the door front. The parrot’s cage was not there on the awning. Both were seen floating on the village tank. The parrot flew away.

Flowers never rejected Panda.

Birds neither.

The air or water never rejected.

Who then rejected him?

You and me!!

(Life being kept in a parrot is a folklore paradigm. And the parrot flew away means life is gone!)

పాత్రికేయులు జి కృష్ణ గురించి సామల సదాశివ వ్యాసం Sadasiva on G Krishna -...

పాత్రికేయులు జి కృష్ణ 

గురించి 

సామల సదాశివ వ్యాసం

లోకాభిరామం కవిత్వతత్వవిచారం Lokabhiramam Kavitvatatvavicharam

లోకాభిరామం

కవిత్వ తత్వ విచారం

My artice 

Kavitva Tatva Vicharam

In Telugu, 

దయచేసి ఓపికగా వినండి.

పది నిమిషాలు మాత్రమే.

My words about Viswanatha Satyanarayana garu - (In English) Part 1

My words about 

Viswanatha Satyanarayana  garu

This piece is in English.

Wrote this on the request of a friend .

Listen to it please!

You will understand the great man.

My Lecture on Education at the N G ranga Agriculture University - Part 1 & 2

My Lecture on Education 

at the 

N G ranga Agriculture University - Part 1

N G ranga Agriculture University - Part 1

చీకటి వెలుగులు - గోపాలం మాటలలో

చీకటి వెలుగులు 

గోపాలం వ్యాసం

చీకటి వెలుగులు

 
ఒకప్పుడు పట్నంలో  కూడా ప్రతి దినం కొన్ని గంటలపాటు  కరెంటు ఉండేది కాదు. పల్లెల్లో నయితే  ఎన్ని గంటలసేపు ఉంటుందో చెప్పగలిగితే గొప్ప! పల్లెలకు కూడా పంటల పేరున కరెంటు ఇస్తామంటున్నరట. పట్నమంటే పెద్దలంతా ఉండి వ్యవహారం నడిపేచోటు. ఎక్కడ కరెంటుపోయినా అక్కడ పోవడానికి వీలులేదు. అక్కడ అంతా వెలుగే, నీడలు ఉండకూడదు. నేను రాజధాని ఢిల్లీలో ఉండగా డిప్లోమేటిక్ ఏరియా పక్కన ఉండే వాడిని. ఊరంతా కరెంటు పోయినా సరే అక్కడ మాత్రం పోయేది కాదు. గొప్పవారికి చీకటితో పనిలేదు. వాళ్లకు బతుకంతా వెలుగే.
వెదకగలిగితే  నీడల్లోనూ, చీకట్లోనూ అందం ఉందనే సంగతి అందరం మరిచిపోయాం. చిన్నప్పుడు నూనె దీపాలుండేవి. అంతకుముందు ఉండే ఆముదం దీపాలకంటే  నేలలోంచి బయటకు వచ్చిన మట్టినూనె దీపాలు మేలనిపించింది. అప్పట్లో ఇప్పటిలాగా పగలూ, రాత్రీ తేడా తెలియకుండా  చిటుక్కుమని `లైటు' వేసుకుని  నీడలు లేకుండా  బతకడం తెలిసేది కాదు. బుడ్డి దీపం ముట్టించిన తర్వాత ఉండేది వెలుతురా చీకటి కూడానా? చెప్పడం కష్టంగా ఉండేది. ఏం చూడాలన్నా  కళ్లు చికిలించాల్సి వచ్చేది. చదువు కూడా వాటి ముందే కొనసాగేది. ఇంట్లో ప్రతి గదిలోనూ కోడిగుడ్డు దీపాలు మాత్రమే ఉండేవి. కోడిగుడ్డుతో దీపాలు పెడతారని ఎవ్వరికీ అనుమానం రాకూడదనే. ఆ దీపాల బుడ్డీలు, కోడిగుడ్డు ఆకారం కంటే కొంచెం పెద్దగా ఉండేవి. చిన్న అక్షరాల అపరాధ పరిశోధన నవలలను కూడా నేను అటువంటి కోడిగుడ్డు దీపాల దగ్గర చదువుకున్నాను. వంట ఇంట్లో, భోజనాల శాలలో వెలుతురు వచ్చేటట్టు ఒక కందిలీ ఉండేది. వృద్ధులు కందిల్ అంటే దీపం అని అర్థం. ఇది కొంచెం పెద్ద దీపం. దీన్ని హరికేన్ లాంతరు అంటారు. అది కూడా నిజానికి అంతంత వెలుగే. అందరి భోజనాలు అయ్యేదాకా అది అక్కడే ఉంటుంది. 
నిజానికి చేయవలసిన  రాచకార్యాలన్నీ పగలుండగానే చక్కదిద్దుకోవడం, పొద్దుకూకిన తర్వాత,  విరామంగా కాలం గడపడం అప్పటి పద్ధతి. ఇంత ఉడకేసుకుని తినడం, చేతనయినంత త్వరగా పడకేయడం అప్పటి కార్యక్రమం.  ఆ చీకటిలాంటి  వెలుతురులో అంతకన్నా  చేయవలసిన పనులు ఏవయినా ఉంటే అవి సరదాకూ, ఉల్లాసం కొరకు చేయవలసినవే. ఊరికే కూచుని ముచ్చట్లు చెప్పుకోవడం మొదలు భజన, పాట, ఆట మొదలయిన కాలక్షేపం కార్యక్రమాలకు  అనువయిన సమయం  రాత్రిలో మొదటి భాగం.
మంచి వెలుతురులో  చదువుకోవాలంటే  దాని ముందుకే చేరాలి. ఇక వీధుల్లో దీపాలు ఉండేవి కాదు. వెన్నెల రోజులయితే, `వెన్నెల- నీడ' ఆట, `వెన్నెల కుప్పల' ఆట సాగుతుంది.  అమావాస్య పక్షమయితే  ముడుచుకు పడుకోవడమొక్కటే ఆట. కొంచెం ధైర్యం చేసి  ఆ గుడ్డి చీకట్లో బయటకు వెడితే దృశ్యం చాలా బాగుండేది. కరెంటు దీపాలు ఆ అందాలను దొంగిలించేశాయి. ఇప్పుడంతా పట్టపగలే! అందుకే కరెంటు పోయినప్పుడు  ఉండే చీకటిని  ఎవరూ ఇష్టపడడం లేదు.
 సంధ్య వేళలు రెండూ ఎర్రగానే ఉంటాయి. అయితే రెండింటిలోనూ తేడా ఉంది. పొద్దుటి ఎరుపులో నుంచి పసుపురంగు పుడుతుంది.  నేనున్నానంటూ వెలుగు వస్తుంది.  నీడలు వస్తాయి. నిజాలు బయటపడతాయి. మరో కొత్తరోజు  మొదలవుతుంది.  కానీ సాయంత్రం  పరుచుకునే  ఎరుపు  సంగతి మరో రకంగా ఉంటుంది. అది నెమ్మదిగా నీడలను మాయం చేస్తుంది. చీకటిని  పరిచయం చేస్తుంది. అదీ నెమ్మదిగానే!  ఆ చీకటి  మనతో దోస్తీ చేస్తానంటూ  చేయి చాపుతుంది.  చల్లగా వెన్ను  నిమురుతుంది.  నిద్ర పుచ్చుతుంది. కాలమంటే ఏమిటో తెలియని పాతకాలం మానవుడు, చీకట్లో ఇంకేమీ చేయలేకనే రాత్రి నిద్రపోవడం మొదలు పెట్టాడు. మనం ఇప్పుడు తెలివి మీరి తెల్లవార్లూ  పనిచేయడం నేర్చుకున్నాం! సహజంగా,ప్రకృతి సిద్ధంగా  వచ్చే చీకటి, వెలుతురూ నెమ్మదిగా  వస్తాయి. మీటలతో వచ్చేవి మాత్రం హఠాత్తుగా వస్తాయి.
 ఎన్నిసార్లు  అనుకున్నా మళ్ళీ దొరకని అందం, జొన్నలు చల్లినట్లు నక్షత్రాలు కనిపించే ఆకాశం! చీకటి పోయింది. దానితో బాటే  ఆకాశం అందాలూ మాయమయినాయి. పగలంతా ప్రపంచతంత్రం నడుస్తుంది. రాత్రి నడిచేది రమ్యమైన తంత్రం. లేదా రహస్య తంత్రం! మెదడుకు  పనిచెప్పే పనులు, సాహిత్య, కళాజగత్తుకు సంబంధించిన  కార్యక్రమాలకు  ఈ చీకటి పొద్దుకన్నా మించిన  సమయం మరొకటి లేదు. ఇంత వెలుగుల కాలంలోనూ, ఒకనాటకం, సినిమా, సంగీత కచేరీ నడవాలంటే సాయంత్రం కావల్సిందే. అంతా వచ్చి చేరిన తర్వాత దీపాలు ఆర్పి చీకటి చేయవలసిందే.  జరగబోయే కార్యక్రమానికి ఆ చీకటి  మన మనస్సుల్లో ఒక వాతావరణాన్ని  తయారు చేస్తుంది.
పాత కాలంలోనయినా  అమ్మమ్మ కథల నుంచి మొదలు అన్ని రకాల కళారూపాలకు అనువయిన కాలం రాత్రిలో తొలిజాము.  ఆ చీకట్లోనే మనసు పంచుకున్న జంటలు, భయం భయంగానే ఒకచోట చేరి మాటలూ పంచుకునేది. అదంతా చీకటి సమయం. నీడల కాలం. ఈనాటి మీటలకాలంలో నీడలకు తావులేదు. సినిమాల్లో టెలివిజన్‌ కథల్లో నీడలుండవు. అంటే అదంతా నిజం కాదని  సూచన. అన్యాయంగా నిజం జీవితంలో కూడా  నీడలు లేకుండా పోతున్నాయి.    నీడలతోనే కాలం కొలతలు వేసుకున్నారు. ఒకప్పటి సన్‌డయల్‌, జంతర్‌ మంతర్‌లు అందుకు  ఉదాహరణలు.
వెలుతురు  లాంటి చీకటి, వెలుతురు కలిసిన  చీకట్లో నీడలు ఒకటే కాక లోతులూ తెలుస్తాయి. చిత్రపటంలో  లోతులు తేవడం కోసం చీకటిని ఆశ్రయించే, నీడలను సృష్టించే  కళాకారులు ఈ సంగతిని  అంగీకరిస్తారు. వెలుగులో  దృశ్యం, ప్లాష్‌ వేసి తీసిన ఫోటోలా చదునయిపోతుంది.
దక్షిణ భారతదేశపు గుడులలో ఇప్పటికీ చీకటిని నిలబెడుతున్నారని  చాలామంది గమనించారు. బయట  ఇంటి అలంకరణలు, దీపాలు ఉన్నా, గర్భగుడిలో  చమురు దీపాలు, నెయ్యి దీపాలు మాత్రమే మినుకు మినుకు మంటుంటాయి. ఆ మసక వెలుతురులో భక్తునికి కనిపించీ, కనిపించని దేవుడు,నిజంగా ఆస్తినాస్తి విచికిత్సను కలిగిస్తాడు. నక్షత్రాల హోటళ్ళల్లోనూ ఇదే పద్ధతి! బయటంతా వెలుగుల పండుగయినా తిండి తినే చోట మాత్రం చీకటి! అంటే అది అందమనే గదా!
ఎంతమంది గమనించారో తెలియదు కానీ, సినిమాలలో నీడలు కనిపించవు. అక్కడి వెలుగంతా అసలు వెలుగు కాదు. కృత్రిమమైనది. అందులో నీడలకు చోటులేదు. మరీ ఎక్కువ వెలుగు ఏర్పాటుచేసి అందులో చీకటి సృష్టించాలని ప్రయత్నిస్తారు. టీవీ షూటింగ్ లో వరుసగా మూడు రోజులు కూర్చుంటే, ముఖం నల్లగా మాడిపోయేది. మనకు అది అలవాటు లేని వ్యవహారం. అందునా భారీగా మేకప్ కూడా వేసుకునే పద్ధతి లేదు. సినిమా వాళ్ళు కావాలనే ఎక్కువ మేకప్ వేసుకుంటారు. కనుక వాళ్ల చర్మం బహుశా రక్షింపబడుతుంది.
వెలుగునీడలు గురించి ఆలోచిస్తూ ఉంటే ఒక కథ గుర్తుకు వచ్చింది. నక్క ఒకటి పొద్దున్నే వేటకు బయలు దేరింది. ఉదయం కనుక దాని నీడ నిటారుగా కనిపించింది. ఇవాళ కనీసం నేను తినడానికి ఒక ఏనుగు అయినా కావాలి అనుకున్నది నక్క. మధ్యాహ్నం సమయంలో ఏనుగు కాదు కదా ఎలుక కూడా దొరకలేదు. ఆకలి మాత్రం మండుతున్నది. సూర్యుడు నడినెత్తిన పొందుతున్నాడు. ఇప్పుడు నీడ చూస్తే అది పొట్టిగా ఉంది. అసలు లేనట్టుంది. ఇంత ఆకలి ఉన్నా నాకు తిండి ఎంత కావాలి అని నక్క ఆశ్చర్యపోయింది. నీడలు మనిషిని మప్పగిస్తాయి.
చూడు చూడు నీడలు, నీడలు పొగ మేడలు అన్న పాట బహుశా పెద్ద కవి ఎవరో రాశారు. నీడలు ఉండవు. కానీ కనిపిస్తాయి. అవి మారుతుంటాయి. మనం ఉన్న చోటును బట్టి వాటిని గుర్తించాలి. దీపంలో నీడలు కదలాడుతాయి. పగటి నీడలు పద్ధతిగా ఉంటాయి.
అందరికీ వెలుగు మీద ప్రేమ ఎక్కువ అయినట్టు కనబడుతుంది. నేనేమో ఇంటి పై కప్పు లో ఏర్పాటుచేసిన లైట్ల లో బల్బులు తెచ్చి పెట్టాను. కానీ గోడ మీద ఎల్ఈడి ట్యూబ్ లైట్లు ఏర్పాటు చేశారు. ఆ ట్యూబ్ లైట్ వెలిగిస్తే ఇళ్ళు ఇంటిలా గాక బట్టల అంగడిగా కనబడుతుంది. నాకు మరీ వెలుగు అంటే ఇష్టం లేదు. చీకటిని ఇష్టపడే మనిషిని. ఇక ఈ మధ్యన హైదరాబాద్ నగరంలో అంగళ్లు మిగతా వాటికి, సైన్ బోర్డులు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. వాటి వెలుగుతో వీధి వీధి మొత్తం వెలిగిపోతున్నది. మా ఇంటి నుండి మెయిన్ రోడ్డుకు వెళితే ఎదురుగా ఒక కొత్త హోటల్ పెట్టారు. ఆ పక్కన ఒక చెప్పుల దుకాణం ఉంది. అవి రెండూ కలిసి స్ట్రీట్ లైట్ల అవసరం లేకుండా చేస్తున్నాయి. ఇటువంటి లైట్లు నగరమంతా ఎక్కడ చూసినా కనబడుతున్నాయి. హైదరాబాదు అదేదో లాస్ వేగస్ లాగ, ఇలాంటి వెలుగు నగరంగా మారిపోయింది. ఈ వెలుగులో నీడలో అస్సలు ఉండవు.
ఏ రంగు లేకుంటే నలుపు మిగులుతుంది. నలుపు అంటూ ఒక వేరు రంగు లేదు. అచ్చంగా అలాగే, వెలుగు లేకుంటే చీకటి మిగులుతుంది. చీకటి అనే ఒక పద్ధతి లేదు. వెనుకకు తిరిగి చూస్తే, ఎక్కడ వెలుగు కనిపించడం లేదు. గుండె మండింది చూచినా, గతం కనిపించడం లేదు. అని నేను కవిత లాంటిది ఒకటి రాసుకున్నాను. అందరికీ ముందుచూపే కానీ, గతం గురించి పట్టడంలేదు. గతం అంతా చీకటి కాదు. గతం వెలుగులోనే మనం ముందుకు సాగుతున్నాము. ముందు ముందు మరింత వెలుగు సాధిస్తా మేమో. కానీ వెలుగు కన్నా చీకటి ప్రాముఖ్యం ఎక్కువగా ఉందని నాకు అనిపిస్తుంది. చీకటిని అలవాటు చేసుకోవాలి. చీకటిలో చిన్న దీపం పెట్టాలి. చీకట్లో దారి వెతకాలి. చీకటిలో చూడగలగాలి. చిన్నపిల్లలకు చీకటిని చూపించి బూచి ఉందని ఏనాడూ చెప్పకూడదు.
నిజానికి కళ్లకు చీకటి అలవాటవుతుంది. కొంతసేపటికి చీకట్లో కూడా చూడగలుగుతాము. కనీసం వస్తువులు చూచాయగా నైనా కనిపిస్తాయి. తెలివి విషయంలో మాత్రం ఈ పద్ధతి పనికిరాదు. అజ్ఞానం అనే చీకటి లో నుంచి అందరూ వెలుగులోకి రావాలి. అప్పుడే చీకటి వెలుగుల మధ్య తేడా తెలుస్తుంది.

 

Mulla Nasruddin story in Telugu - Pakshi Vela

పక్షి వెల

ముల్లా నస్రుద్దీన్ కథ

Happy Moments!

It was after or during a training session I conducted.
Does that tell that I can make people comfortable and laugh their hearts away?
I am sure they are laughing for something I said.
I am not laughing though!
Am I happy? Oh! Boy!
These are the moments that make me go ahead even today!

People say, I am grumpy, grouchy and all that.
People make a monster out of me.
But, there is a human being inside me also!
I am sure there is one.
I look for him.
You also look for him!
Thanks!

D. Carleton Gajdusek - A Scientist with difference

I met this great human being when he came to Hyderabad to participate in the seminar to coincide with the inauguration of Centre for Cellular and Molecular Biology.
I even had a long chat with him.
A photo taken at that time was printed in one of teh leading newspapers along with an article of mine.
Alas, those people did not give the photo back.

Read what he says and you would understand why I remember him after all these years.

I find fun in science only when I am thought to be a charlatan. You don’t know what
you are doing, you don’t know what questions to ask. You mull it over and you have
foolish ideas for ten or twenty years; you talk to your colleagues, and they don’t get it
and get bored. That is the creative process of science. When you know what questions
to ask and how to approach them and can finally get your colleagues excited, and they
run home to write a grant proposal, you know you’ve done your job, and you move
elsewhere.

The biggest damage to diabetics research was Banting and Best’s discovery of insulin.
It caused fifty years in which little work was done on the cause or prevention of
diabetes, only studies on physiology of insulin, production of different insulin pharmaceuticals,
and desensitizing people who are sensitive to insulin. It has nothing to do
with ever preventing or curing diabetes. The same with multiple sclerosis. Today we
know no more about the cause than we did in the early twentieth century. The same is
for schizophrenia. I am waiting for the eighteen-year-old to come into my office, saying,
‘I’m going to give my life to find the cause of schizophrenia.’ 

I remember the first thing I asked him was "how to pronounce his name"
He heartily laughed at that!

Forgive and move ahead!

I am too sensitive, I know!
In fact I am feeling a little let down these days!
Perhaps I am the reason for the situation!
I am!
Then I found the following few lines.
They made sense!

Forgive!

Most people whom we meet are kind and helpful.
Only a few have been unkind and unhelpful.
Forgive them!
It is over!
Don’t let anger and hurt stay in your system.
Let them go.
Be kind to those who you forgive.
Once you forgive, your health will improve.
Don’t harbour any bad feelings or grudges.
They make you old.
Then, as you move at a slower pace, remember that everyone has much bigger challenges than appear on the surface.
Make allowances. Most people are doing their best.
Like you, they have made many mistakes and have many regrets.
They are human, too.

Experience!

Failure is instructive.

The person who really thinks learns quite as much

from his failures as from his successes.

- John Dewey

Damerla Ramarao - obit

This is an article published in the magazine Sharada after the sad demise of the young artiste.

దామెర్ల రామారావు

                రాజమహేంద్రవర పుర వాస్తవ్యులగు దామెర్ల రామారావుగారి యకాలమరణమును గూర్చి నివేదించుట కెంతయు చింతిలుచున్నారము. వీరి కిరువది యేడువత్సరములు మాత్రమే వయస్సు. కాని వారికిప్పుడే శతవర్ష పరిమితి యగుట యాంధ్రుల దురదృష్టమనుటకు సందియములేదు. వీరాంధ్ర దేశమునందేకాక భారతదేశము నందును ` ఖండాంతరముల యందుగూడ కీర్తిగణించిరి. వీరివలననే దేశ దేశాంతరములు ` ఖండ ఖండాంతరములయందు శిల్ప కళాసామ్రాజ్యము నందాంధ్రుల కర్హస్థానము లభించునని యువ్విళ్లూరుతుండ బంధుమిత్రులు, విద్యార్థులు, విద్యాధికుల కోరికల నూడబెరికి రామారావుగారిని పరలోకమునకుగొని యేగిన విధి నేమన వలయును?

                వీరితండ్రి దామెర్ల రమణారావు పంతులుగారు ప్రసిద్ధికెక్కిన వైద్యులైయుండిరి. సంఘసంస్కార ప్రియులు. వీరేశలింగం పంతులుగారికి కుడిభజమైయుండిరి. అందువలననే వారు పుత్రికా పుత్రుల కున్నతవిద్య జెప్పించి పరమపదించిరి. వీరియున్న గారగు వేంకటరావుగారు కూల్డ్రేగారి శిష్యులు. ఆర్ట్సు కాలేజి ప్రింసిపాలగు కూల్డేగారే రాజమహేంద్ర వరమున శిల్పబీజముల నాటిన మహనీయుడు. చాలమంది యువకులను చేర దీసి కళావిషయముల బోధించియుండిరి. వారి యపూర్వాదరణకు బాత్రమైన వారిలో ముఖ్యులు మన రామారావు గారొక్కరు.

                రామారావుగారికి స్వభావ సిద్ధముగనే శిల్పకళ యలవడెను. ఈయన బాల్యము నుండియు చిత్తరువుల రచించుచుండిరి. వీరు చిన్నప్పుడు స్వతంత్రముగ రచించిన చిత్తరువుల గాంచి కూల్డేగా రానంద భరితులై యీతడాంధ్రదేశమున శిల్పపీఠము నలంకరింప గలడను నమ్మకమున ధనసహాయమొనర్చి బొంబాయియందు గవర్నమెంటువారు స్ధాపించిన శిల్ప కళాశాలకు బంపించిరి.

                అచ్చటనయిదువత్సరములు శిల్పవిద్యనభ్యసింపవలయును. కాని ప్రధమముననే రామరావుగారిన మూడవతరగతియందు జేర్చుకొనిరి. ఉపాధ్యాయులు విద్యార్ధులు నబ్బురబాటు జెంద వీరుమూడువత్సరములలో సంపూర్ణ పాండిత్యమునార్జించి ప్రఖ్యాతిగాంచిరి. ఆ కాలేజి ప్రింసిపాలగు సాలమనుగారు అజంటా పద్ధతులనుగ ఊడ తన పద్ధతులయందు జొప్పింపజొచ్చెను. రామారావుగారు సాలమను మొదలగు ప్రముఖుల యాశీర్వాదమునొంది యజంటాకేగి యచ్చటి మనోహర ప్రాచ్య శిల్ప చిత్తరువులగాంచి కలకత్తాకేగి జగద్వ్యిఖ్యాతి గాంచిన భారతీయ చిత్రకళాచార్యులగు అవనీంద్ర నాధటాగూరు, గగనేంద్ర నాధటాగూరు, నందలాల్‌బోసు మొదలగు శేముషీ దురంధరుల దర్శించి పావనగోదా నరీసలిలముల పవిత్రమగుచున్న రాజమహేంద్ర పురమున స్వగృహమునందు చిత్రరచనకు గడంగిరి. వీరురచించిన గోదావరి చిత్తరువునొక దానిని శారద, యందు బ్రచురించు యుంటిమి. ఆ చిత్తరువు పాఠకుల మిక్కుటముగ నాకర్షించియుంట యతిశయోక్తిగాదు. రాజమహేంద్రవరము కాకినాడ పురములయందు జరిగిన ప్రదర్శనములయందు వీరికి ప్రధమ బహుమానము వచ్చెను.

                1922 సంవత్సరమున కలకత్తాయందు జరిగిన ప్రాచ్యశిల్ప ప్రదర్శనమును గాంచుట కేగియుంటిమి. అప్పుడేమఱి యొకచోట గవర్ణమెంటువారొక శిల్ప ప్రదర్శనమును బెట్టిరి. అందు రామారావుగారి చిత్తరువులకు ప్రధమ బహుమానము. వచ్చుటయే కాక, ఈతనినామధేయము కలకత్తాయందంతటను మారు మ్రోగెను. కొందఱు స్నేహితులు రామారావుగారి చిత్రములగూర్చి మాతో ప్రసంగింపుచు, నాతని కళానిపుణతను శతముఖముల వెల్లడిరచిరి ` అండను నందు జరిగినవెంబ్లీ యెగ్జిబిషను నందు వీరి 

చిత్తరువులు గణకెక్కెను. కెనడా యెగ్జిబిషనునకు వీరి బొమ్మలలో కొన్నిటి నెన్నిరి `

                శుక్లపక్ష చంద్రుని బోలినది దినాభివృద్ధి గాంచుచున్న రామారావుగారి స్వర్గారోహణ పర్వమువలన గలిగిన దీరనిదుఃఖమునకు వీరి కుటుంబమునకును, బంధు బాంధవులకును మాహృదయ పూర్వకముగు సానుభూతిని దెల్పుచు, రామారావుగారి యాత్మకు శాంతిని గలిగించు గాతయని పరమేశ్వరుని బ్రార్ధింపుచున్నాము.