సినీమానసం
చందమామలు - ప్రేమకథలు
మా వాళ్లలో పెద్ద పండితులు
లేరంటే తప్పే. చాలా బాగా చదువుకున్న వారున్నరు. కానీ, లౌక్యం
మాత్రం బాగ తక్కువ. గొప్ప పండితులు కూడ ప్రపంచం పట్టకుండ వ్యవసాయంతోటి కాలం గడిపి పోయినరంటే
ఆశ్చర్యంగ ఉంటుంది. దూర దేశాలకు పోయి బాగ చదువుకున్నవారు గూడ ఏమీ తెలియని వారిలాగే
బతకడం నాకు ఇప్పుడు అర్థమవుతుంది. కంచి చంద్రశేఖరేంద్ర స్వామి పాలమూరు వచ్చినరు.
కలెక్టరు సభ చేయించినరు. అక్కడ మావారొకరిద్దరు వేదం చెప్పినరు. స్వామికి కలిగిన
సంతోషం అందరినీ ఆశ్చర్యంలో ముంచింది. మరోవేపు కొంతమంది మాత్రం ఉద్యోగానికి సరిపడ
చదువు, సగటు బతుకుకు సరిపడ వైదికం ఉంటే చాలనుకున్నరు. సమకాలీన
సాహిత్య, సంగీతాలు పట్టించుకున్న వారు మాకు చాలా తక్కువమందే ఉన్నరు. నాటికీ, నేటికి
కూడ! అలాంటి చిన్నాయినగారు ఒకాయన, పిల్లవాడు ‘చందమామ చదువుతున్న’ అంటే, ‘చందమామలు, ప్రేమకథలు’
కాలయాపన! అన్నరంటే ఆశ్చర్యం ఏముంది.
నూచి వాడూ - గైడూ: నూచివాడంటే మా
ఒకానొక అన్నయ్య శ్రీనివాసు. ఈ శ్రీనివాసుడన్న పేరు ఎన్ని రకాల మారిందో గమనిస్తే
సరదాగ ఉంటుంది. నాకొక నివాస్ తెలుసు. ఒక సీను,
మరొకరు శ్రీను. ఇక చీనులు, చీనాలు
ఎంతోమంది ఉన్నారు. చీను మామ చీమా అవుతాడు. మా అమ్మ తనకన్నా వయసులో పెద్దయినా, వరుసకు
మాత్రం అల్లుడయ్యే ఒక పెద్దాయనను శీనువాచార్లు అనేది (నా మీద అనునాసికం పలకాలి.
అరుసున్నలేమయినయి?) అలై ఓసై అనే తమిళ నవలకు మిత్రులు వాకాటి చేసిన అనువాదాన్ని
ఈ మధ్య చదివాను. అందులో ఒక చీమాచ్చువయ్యర్ ఉంటాడు. శ్రీనివాస య్యర్ అన్నమాట!
ఇతిశ్రీనివాస చర్చా! అథాతో గైడు జిజ్ఞాసా? (శ్రీనివాసుని ముచ్చట ఆపుదము. గైడు గురించి
తెలుసుకుందము!)
మా చీమాచ్చువయ్యంగార్. కాదుకాదు
నూచి వాడు గైడ్ అను చిత్రరాజము ఊర్లో ఆడినన్ని నాళ్లు నిత్యం ఒకసారి
చూచినట్లున్నడు. మరోసారి చూచినా నాకు చెప్పలేదేమో?
అది దిలీప్కుమార్, దేవానంద్, రాజ్కపూర్ల
యుగం. ఈ దిలీప్కుమార్ అన్నాయన ఇవాళటి మేటి హీరోలలాగే ఒక ఖాన్ సాహిబ్. కానీ
ఎందుకో పేరు మార్చుకున్నడు. ఈ ముగ్గుర్లోనూ దేవానంద్ది విచిత్రమయిన ధోరణి. ఆయన
దుస్తుల తీరు, మాటల జారు (జారుడు), అంతా ప్రత్యేకంగ ఉండేది. సాహిత్య రుచి తగిలిన
వారలము గనుక, అప్పటికే ఆర్కే నారాయణ్ రచనల రుచి తెలుసు. ఆయన కలం నుంచి
రూపుపోసుకున్న గైడ్ ఎట్లాగుంటడని ఒక కుతూహలం. నూచివానికి ఉన్న వెసులు బాటు నాకు
లేదు. నా దగ్గర పైసలుండవు. ఎవరినీ అడగడం ఇష్టం లేదు. నేను ‘మేరానాం జోకర్’ అనే
సినిమా చూడడానికి ప్రయత్నించి కూడా చూడలేక పోయిననంటే నమ్మగలరా? నేనా
సినిమా ఇవాళటికీ చూడలేదు. గైడ్ మాత్రం చూచిన. చాలా గొప్ప చిత్రం. నూచివాని పైసలతో
ఒక హిందీ వర్షన్ పుస్తకం కొన్నము. సులభంగ చదివినము.
ఒకరి లక్షణాలు మరొకరికెవరికయిన
వచ్చినయని, సహవాసం వల్లనయితే మరింతగ,
చెప్పేందుకు మా వాండ్లు ‘వాని
గుడ్డ వీని మీద పడింది’ అంటరు. సాధువులెవరో, చలిలో వణుకుతున్నందుకు కప్పిన గుడ్డ కారణంగ
దేవానంద్ ఈ సినిమాలో స్వామీజీ అవుతడు. వర్షాల కోసం అతను ఉపవాస దీక్ష చేయవలసి
వస్తుంది. మీకు హిందీ అర్థంకానీ, కాకపోనీ,
ఈ సినిమా ఎట్లాగయిన చూడమని మనవి!
అంత బాగుంటుందది. సూపర్ పాటలుంటయి. ఆర్కియాలజీ తప్ప మరొకటి తెలియని ముసలి మొగుడు
ప్రొఫెసర్కు, అందంగా ఉండి, అద్భుతంగ నాట్యం చేయగల భార్య. హైదరాబాద్
అమ్మాయి వహీదా రహమాన్ (పేరు మార్చుకోలేదు) వేసింది ఆ పాత్ర. మొగుడు గుహల్లో
శిథిలాలు వెదుకుతుంటే, ఈమె మన రాజూ గైడ్తో ప్రేమను వెదుకుతుంది. ఇద్దరూ కలిసి
పారిపోతరు. డాన్స్షోలు చేసి పేరు, పైసా సంపాయిస్తరు (ఆ కాలంలో సినిమా హీరో
లందరికీ పాత్ర పేరు రాజు అని ఎందుకు ఉండేది?) కథ అంతా చెపితే బాగుండదు. కానీ దేవానంద్
జైల్లో పడతడు. ఆ తరువాత స్వామీజీ అవుతడు. నేను కూడా సినిమా ఒకటికి రెండుసార్లు
చూచిననేమో గుర్తులేదు. కానీ, ‘అంగ్రేజీ ఆతీతోనా?’ లాంటి
డయలాగులు ఎన్నో మాకు నిత్యం అనుకోకుండనే నోటెంబడి వచ్చేస్తుండేవి. చివరికి
దేవానంద్ మెరిసే శాలువా ఒకటి కప్పుకుని తెర నిండ కనిపిస్తడు. మాకేమో, మనం
కూడా శాలువా కప్పుకుంటే, రాజూ గైడ్ అయిపోతమోనని ఆశ! ఏదీ శాలువా
దొరకదే! అదీ పసుపురంగుది!
ఆ సినిమాలో ‘గాతా రహే మేరా దిల్’
అని గొప్ప యుగళ గీతం ఒకటి ఉంటుంది. దేవానంద్ ఒక కొండ మీద నుంచి ‘గాతా రహే మేరా
దిల్’ అంటడు. మరో కొండ మీద నుంచి వహీదా ‘తూహీ మేరీ మంజిల్’ అంటుంది. తరువాతి
చరణం పాడే సమయానికి ఇద్దరూ ఒకచోటనే ఉంటరు. వాస్తవికత మరీ తలకెక్కిన నాకు, వాళ్లట్ల
ఎందుకు చూపించినరని, నాటికీ, నేటికీ అసంతృప్తి.
నవల - హిందీలో: సినిమా గొప్పగ
ఉంది. కానీ, నవల మాత్రం అట్ల ఉండదని మాకిద్దరికీ అనుమానం వచ్చింది.
గొప్ప చెప్పుకోవడం లేదు గానీ, ఒక పుస్తకం చదివినా, సినిమా
చూసినా, దాన్ని గురించి బాగ వివరంగ ఆలోచించడం, చర్చించడం
చిన్నప్పటి నుంచీ మాకు అలవాటు. ‘గైడ్’ నవల అప్పటి వరకు చదవలేదు. పాలమూరులో
పుస్తకాల దుకాణాలే తక్కువ. వాటిలో బడి పుస్తకాలుంటయి గానీ, నవలలూ, ఆధునిక
సాహిత్యం ఉండవు. (బహుశ పరిస్థితి ఇవాళటికీ అట్లనే ఉండి ఉండాలె! మా వాండ్లకు సంగీతం, సాహిత్యం
ఆమడ దూరం!) హైదరాబాద్ అంటే అప్పటికి ఇంకా పట్నం! అంటే అందుబాటులో లేని ఆశాద్వీపం!
మొత్తానికి వెతకగా వెతకగా మాకు ఒకే ఒక్క కాపీ హిందీ వర్షన్ దొరికింది. హిందీ
చదవడం, అర్థం చేసుకోవడం బాగానే చేతనవుతుంది గనుక ఆ హిందీ పుస్తకం
తెచ్చి ఏకబిగిని చదివినము. సినిమా కథకు, పుస్తకంలోని కథకు ఎంతో తేడా ఉందంటే నమ్మగలుగుతరా? తరువాతెప్పుడో
తెలిసింది ఆర్.కే. నారాయణ్గారు, సినిమా చూచి ‘జన్మలో నా నవలలు సినిమా వారికి
ఇవ్వన’ని నిర్ణయించుకున్నరని. అందుకు ఒకే ఒక్క మినహాయింపు ఉంది. సినిమా కాదు గానీ, టీవీలో
‘మల్గుడి డేస్’ అనే సీరియల్ వచ్చింది. స్వంతం తమ్ముడు లక్ష్మణ్ (కార్టూనిస్ట్)
పక్కనుండి తీయిస్తనంటే, కొన్ని కథలు మాత్రం ఇచ్చినరు నారాయణ్.
ఏకవీర: నవల సినిమాగ రావడమంటే
వెంటనే విశ్వనాథ వారి ‘ఏకవీర’ గుర్తొస్తుంది. నవలలాగే సినిమా కూడ చాల కళాత్మకంగ, బాగ
వచ్చింది. అది తమిళ ప్రాంతానికి చెందిన కథ. వైగై తీరపు కథ. కుట్టన్ సేతుపతి, వీర
భూపతి అన్న పాత్రలలో అన్నగారు నందమూరి వారు, కాంతారావుగారు ఎంతో బాగ చేశినరు. సినారె
పాటలు, కథకు అతికినట్టున్నయి. మామూలు ప్రేమకథ. కానీ మహాకవి దాన్ని
మహత్తర కావ్యంగా మలిచారు.
విశ్వనాథ వారు నాకు ఆరాధ్యులయిన,
కొద్ది మందిలో ఒకరు. వారి గురించి ఎంతో ఉంది చెప్పుకోనడానికి. వారి కుమారులు పావని, నాకు
మిత్రులు. ‘సీరియల్కు ఏ నవల బాగుంటుంది?’ అడిగారు. ‘రత్నావళి’ అన్నాను. ఆయన! భలే! అనడం
గుర్తుంది. వేయి పడగలు తీసినట్టున్నరు. పండలేదన్నరు. ‘పులిముగ్గు’ లిస్టులో చూచిన.
బాగా గ్రాఫిక్స్ కావాలె దానికి. అదసలు రానే లేదు!
గైడ్ సినిమాలో ఆర్కియాలజీ
ప్రొఫెసర్గ నటించిన వారు, సినీ దర్శకుడు కిశోర్ సాహూ! ఆయన ‘పర్దే
కే పీఛే’ అనే పేరుతో ఒక నవల రాశినరు. ‘తెర వెనుక’ అనే పేరుతో ఆ నవలకు తెలుగు
రూపాంతరం ఏనాడో వచ్చింది. అది ఈ మధ్యన ఎక్కడ కనిపించ లేదు. దొరికితే బాగుండును, అని
ఎన్నిసార్లు అనుకున్ననో. సినిమా రంగంలో జీవితాలు,
ముఖ్యంగా స్త్రీల బతుకులను
గురించిన మహత్తరమయిన రచన అది. పెద్దలు, అయినా మిత్రులు రావూరి భరద్వాజ గారి ‘పాకుడు
రాళ్లు’ కూడ ఈ రకం ఇతివృత్తంతో వచ్చిన రచనే!
స్మితా పాటిల్ హీరోయిన్గ
వచ్చిన ‘భూమిక’ అన్న సినిమా కూడ ఒక నటి బతుకు గురించే! ఆ కథ అంతకు ముందు నవలగ
వచ్చిందేమో తెలియదు. ఒక మామూలు ఇంటి ఆడకూతురు మహత్తర నటిగా మారి పడిన కష్టాలు ఆ
సినిమాలో చాల బాగ చూపించినరు. ఎవరో మరాఠీ నటి జీవితమని అన్నట్టు గుర్తు.
