లోకాభిరామం : అంతరంగం

అంతరంగం

ఒక తరంగం

మానవునకూరకయే సంతోషము గలుగుటయను నొక లక్షణమున్నది. ఏదియో యిష్టమయిన విషయము జరుగును. అది నిజముగ నంత సంతోష కారకము గానవసరము లేకున్నను మానసిక పరిస్థితినిబట్టి గొప్ప సంతోషము పుట్టును. ఆ భావము తెలియుచుండును. అయినను సంతోషము సంతోషమే. ఎవరికోనొక పని నప్పగింతుము. వారికది నిజమునకు గొప్ప పనిగాదు. చాల సులభముగ వీలగు సంగతి. వారు దూర దేశమున నుండువారు. అయినను నిన్ను గుర్తుంచుకొని నీ పని జేసిరి. అప్పుడు గలుగుయానందము అంతము లేనిది. ‘ఎవరును నిన్ను గోరకున్నచో నీ బ్రతుకు దండుగ’యని యొకరెవరో అనియున్నారు. ఎవరో కొందరి యందు, నీ పట్ల గొప్ప భావములుండుట గూడ నందరికి వీలుగాని విషయము. నీవొకరి ఇంటికి పోనే పోవు. వారు రమ్మనుచుందురు. నీవు మాత్రము పోవు. ఏదోనాడు పోదువు. వారు పండుగ జేసినంత పనిజేతురు. నీవుక్కిరిబిక్కిరిగాక తప్పదు. నీలోని ఏ లక్షణము వారి నాకర్షించినదో తెలిసినచో నట్టి బంధము మరింత ఆనందదాయకముగ నుండును. ప్రతి మానవునకును ఇట్టి నేస్తములు ఒకరిద్దరయిన నుండవలయును.

ఇక మరియొక తీరున్నది. పదునేను దినముల తరువాత మొగము జూచుకొనుట. నిజమున కిరువురును నిత్యము కలిసియుండవలసిన వారు. మధ్యనెందుకో యెడము వచ్చినది. ఎట్లుంటివని వారడుగరు. వీరును అడుగరు. ఒకరు లేక మరియొకరికి గుదురదు. అది ప్రేమము గాదు. కేవల ప్రాపంచిక బంధము. అందు వ్యక్తిగతమగు భావములకు, బంధములకు తావు లేనే లేదు. ఇక ప్రాపంచిక కార్యములన్న నట్లే పొడి పొడిగ నుండును గదా!

ఒకడు గొప్పవాడు. అయినను, అందరిని హాయిగా పలుకరించును. వానినందరును గుర్తుంచు కొందురు. పొడిపొడి బ్రతుకులనెందుకు గుర్తుంచు కొనవలె? నిజమునకు వాటిని తొలగించుకోవలె!

----

నమ్మండి, రెండు వేల సంవత్సరంలో మార్చ్ యిరవయి, సోమవారము నాడు నా డయరీలో రాసుకున్న మాటలివి. నాకు డయరీ రాయడం అలవాటుంది. లేదు. అంటే అప్పుడో ఇప్పుడో రాస్తనని అర్థము. రాసిన నాడు ఇట్లగుంటుంది. భాష ఎప్పటికీ ఈ తీరుగనే ఉండకపోవచ్చు!

చిన్నప్పుడు బడిలో ‘దినచర్య’ అని రాయించే వారు. ‘నేను ఉదయముననే ఆరుగంటలకు లేచి కాలకృత్యములు తీర్చుకొని, స్నానము చేసి, దేవుని ప్రార్థించితిని’ అదో! అక్కడనే అబద్ధాలు మొదల యినయి. బడికి బయలుదేరే లోపల చేసిన సంగతులన్ని రాస్తే, అందరు ఆశ్చర్యపోతరు. చెయ్యని పనులు చేసినట్లు చెప్పకుంటే, తప్పు పడతరు. నీతులు చెప్పుతరు. ఎందుకో తెలియదు గాని, నాకు మొదటి నుంచి అబద్ధాలు చెప్పేది అలవాటు లేదు. నేనేమీ గాంధీని గాదు, గాంధేయవాదిని అంతకన్నా కాదు. అబద్ధాలు చెప్పేందుకు చేతగాలేదు. ఆ కారణంగ, బడి దినచర్యలో ఒకనాడు, మూడవ పీరియడులో ఫలాని సారు వచ్చిరిగాని, పాఠము చెప్పలేదు, అని రాసినట్లున్న. సరిగ్గా, ఇవే మాటలా, గుర్తులేదు గానీ, ఇటువంటిదే ఒక నిజం రాసిన. ఆ సారు, అనగా పంతులు, అనగా టీచరు (టీచర్ అంటే ఆడమనిషి మాత్రమే అని ఒక అవగాహన ఉండేది. ఇప్పటికీ ఉందేమో? అయ్యా! నా నౌకరి పోగొట్టాలని ప్రయత్నమా, అని హాయిగ నవ్వినట్లు గుర్తుంది. అప్పటి దినచర్య నిత్యం ఒకే రకంగ ఉండేది. ఈ సంగతి అప్పట్లో తోచినట్టు లేదు. తరువాత అర్థమయింది. నిజానికి తరువాత, దినచర్యలన్ని ఎప్పటికి ఒకటే తీరుగ ఉంటయని గూడ అర్థమయింది!

హైస్కూల్‌లో ఉండంగ, ప్రొఫెసర్ వేదాంతాచార్యులు అనే దూరపు తాతగారు, ఏ స్కూల్‌డే కార్యక్రమానికో ముఖ్య అతిథిగా వచ్చి, డయరీ రాయడము గురించి, అందువలన కలుగు మంచి చెడులను గురించి చక్కగ వివరించినరు. అప్పుడు నిజంగ డయరీ రాయాలని కోరిక మొదలయింది. మనకు ఒక డయరీ రాజమును ఎవరివ్వవలె? ఎవరో ఇచ్చిన సంవత్సరము,  నేను ఉదయముననే లేచి’ అని కాకున్నా చేసిన, చూచిన సంగతులను రాసే ప్రయత్నం మొదలయింది. ‘మనమేమన్నా ప్రెసిడెంటాఫ్ ఇండియానా, పెద్ద మనుషులమా? ఏముంటయి రాసుకునేందుకు, అని అప్పట్లో తోచలేదేమో? తరువాత తోచింది. ప్రతి సంవత్సరము డయరీ ఒకటి గాదు, ఎక్కువ సంఖ్యలో ఇచ్చేవారు చుట్టు చేరిన తరువాత, రోజులు ఒకదానికి ఒకటి ట్రూ కాపీలు’ అన్న ఆరుద్రగారి వాక్యం అర్థమయింది. దినచర్యగాదు, దినసరి ఆలోచనలు రాసుకుంటే తరువాత చదువుకుంటే కనీసం నవ్వు రావొచ్చు గద, అని ఆలోచనల డయిరీ కొంత కాలం సాగింది. ఆలోచనలు కూడ, నిత్యం కొత్తగ రావాలంటే, అంత సులభంగాదు! కనుక డయరీ రాత మీద, గురించి, అంత పట్టింపు లేదు.

డయరీ చాల వ్యక్తిగతం గనుక, అది రహస్యమని, కొందరనుకుంటరట. నాకట్లాగ ఎన్నడు తోచలేదు. నా బతుకులాగనే, డయరీలు కూడ ఓపన్ బుక్! బట్టబయలు! మిత్రులొకరు డయరీలో కొన్ని పేజీలు చదివి, బాగుంది! అందరూ చదివితే బాగుంటుంది’ అన్నరు. ఈ మాటలో మొదటి భాగం ఆయన ఇష్టం. రెండవది మాత్రం కష్టం!

మరో తరంగం:

 కల వంటి బతుకు. బతుకు వంటి కల. ఏది నిజం? ఏది కల? ఎక్కడుంది తేడా? కలా, నిజమా తేల్చుకునేందుకు గిల్లుకోని చూచినట్లు చెప్పతరు. గిల్లుకోని లాభం లేదు. నిద్ర నిజం. కల నిజం. కలలో సంగతి మాత్రం కల. అంటే కల్ల. అంటే అబద్ధం. బతుకు నిజం. ఇవాళ నిజం. అన్నం నిజం. పోనీ ఇడ్లీ నిజం. తిండీ, నిద్రకన్న నిజమయిన సంగతులు ఉండవు గద! వాటిని మనం ఎన్నడు మరిచిపోము. అవి మరి బతుకుకు ఎంతో ముఖ్యం! అవే బతుకు అనేటంత ముఖ్యం. ఆలోచించండి. పని జరగనీ జరగకపోనీ, సాపాటు మాత్రం జరగవలసిందే. వద్దన్నా నిద్ర ముంచుకు వస్తుంది. ఇంట్లో, వంట్లో సుఖంగా ఉండనీ, ఉండకపోనీ, సాపాటు జరగవల సిందే. అంత మామÖలుగ ఉంటే అన్నం తినవచ్చు. ఏ కొంచెం అనారోగ్యమయినా అన్నం పనికిరాదు. రొట్టె కావాలె. డబల్ రొట్టె కావాలె. (కొంతమంది మామూలుగనే రొట్టె, డబల్ రొట్టె తిని బతుకుతరని మనకు తెలియదు) జ్వరమొస్తే పండ్లు గావాలె. పాలు గావాలె. నాకు పాలు అంతగ యిష్టం ఉండవు. కనుక జ్వరం వస్తే రుచిగ ఏదన్న తాగవచ్చని ఎదురు చూపులు. పండ్ల రసం కావాలె. ఇష్టమయిన పండ్లరసం తాగాలంటే జెరం రావాలె. (కొంతమంది మామÖలు గనే, పండ్లు, పాలు, రసాలు తాగి బతుకుతరని మనకు తెలియదు) పక్కన శవం ఉన్నా సరే, మనం శవం పక్కన ఉన్నా సరే, కాఫీ కావాలె. ప్రాణం పోతున్నా సరే పాలు కావాలె. శవం పక్కన ఉండగా, హాయిగ పండుకోని, రావలసిన వారెవరో వచ్చిన తరువాత, జరగవలసిందేమో, తగిన ఏర్పాట్లు చూడడం కొత్తగాదు గద! తగిన ఏర్పాట్లలో తిండి, నిద్ర ముందుంటయి. నిత్యమూ నిద్ర తప్పదు. నిత్యమూ తిండి తప్పదు. అవి మన బతుకులకు పునాదులని మనం గట్టిగ నమ్ముతున్నము మరి!

తిండి, నిద్రలలాగే, నిత్యం, ఆలోచన, సమీక్ష అవసరమని, అనుకోగలమేమో గమనించండి. ఏమి చేసినము? ఏమి చేయవలసి ఉన్నది? ఏమనుకుంటున్నము? ఏమి జరుగుతున్నది? తేడా ఎక్కడున్నది? నిత్యం కనీసం నాలుగు నిమిషాలు ఆలోచించే ఓపిక తీరిక ఉన్నయా?

అవి మన బతుకులకు అవసరం గాదా? ఆలోచన లేకుండ బతకవచ్చునా? బతికితే ఎంత కాలం? తిండి, నిద్ర కొరకు ఎన్ని ప్రయాసలు పడి ఏర్పాట్లు చేసుకుంటున్నము? బతుకంత మంచి తిండి, సుఖంగ నిద్ర అందాలని గద, మిగతా ప్రయత్నాలన్నీ! అదే పద్ధతిలో, ఆలోచన, అవగాహన కూడా, అవసర మనుకుంటే ఎంత బాగుంటుంది? బతుకు ప్రయాణంలో గమ్యం ముఖ్యమా, తతంగం ముఖ్యమా, ఆలోచన అవసరం గద! కల నిజమా? నిజం కలవలె ఉన్నదా, అర్థం చేసుకోవాలె గద! ఇదంతా ఆలోచన లేకుండ వీలవుతుందా?

ఈ ఆలోచన కలిగిన తరువాత నమ్మండి. తిండి సయించదు. నిద్ర పట్టదు. వాటి ప్రాముఖ్యం తెలుస్తుంది. కనీసం తగ్గుతుంది. వాటిని వదలాలని ఎక్కడ లేదు. వాటిని పట్టుకోని వేలాడాలని కూడ లేదు. అది సంగతి. నిత్యం చేసే పనులే చేస్తే, నిత్యం లాగనే ఇవాళా ఉంటుంది. ఆలోచించాలె గదా!

ఆలోచించకుండ బతుకుతున్నంత సేపు అంత  బాగనే ఉన్నదన్న భావము ఉంటుంది. అసలు ఆ భావము కూడా ఒక ఆలోచన కనుక అదికూడ ఉండదు. బతుకు బండి గతుకులున్నా సరే ముందుకు సాగుతుంటుంది. ఆలోచన మొదలయితేనే అంత కష్టము. కనుకనే శానమంది ఆలోచించకుండనే బతుకుతరు. వెళ్లిపోతరు కూడా. కానీ బతుకులో స్వారస్యము మిగులదు.

ఆలోచించే వారు కష్టపడతరు. కష్టము బాగుంటుంది. కనుక ఆలోచించాలె.

 

ముదిగొండ శివప్రసాద్ చెప్పిన కవుల ముచ్చటలు

 

జానగాని కథ : బీహార్ జానపదకథ

 

లోకాభిరామం - మళ్లీ మొదటికి (భాషల గురించి)

మళ్లీ మొదటికి

ఇంతకూ భాష అంటే ఏమిటి? మళ్ల మొదటికి వచ్చినము. భాష లేని కాలంలో మనిషి సైగలతో చెప్పదలచుకున్నదేదో చెప్పి ఉంటడు. దీన్ని శరీర భాష అంటము. భాషలు బాగ పరిణతి చెందిన తరువాత కూడా శరీర భాష అవసరం మాత్రం తగ్గలేదు. నోటితో పొగడుతూ, నొసటితో వెక్కిరిస్తున్నడు అని ఒక మాట ఉంది. నోటితో అంటున్నది ఒకటయితే, శరీరం మరొకటి అంటుందన్నమాట! ఇది అందరికీ అనుభవంలో ఉన్న విషయమే. మొత్తానికి మనిషి భాష నేర్చుకున్నడు. ఉన్నచోట ఉండక రకరకాల చోట్లకు వలస వెళ్లినడు. ఎక్కడికక్కడ భాషలు పుట్టినయి. వాటి మధ్యన పోలికలు ఉన్నయి. తేడాలు అంతకన్న ఎక్కువగ ఉన్నయి.

నోరు తెరిచి సులభంగా చేయగలిగిన శబ్దం అకారం. కొంచెం ముక్కును కూడా వాడితే, మ అన్న ధ్వని వీలవుతుంది. ప్రపంచంలోని అన్ని భాషలలోనూ అమ్మ అన్న మాటకు మ అనే అక్షరమే ఆధారంగ ఉంది. ఇదేరకంగ భాష పుడుతూ అభివృద్ధి చెంది బోలెడన్ని మార్పులకు గురయింది. అయినా భాష ప్రయోజనం ఒక్కటే. ఏమిటా ప్రయోజనం? అసలు భాష అంటే ఏమిటి? భావ వినిమయ మాధ్యమం అని కదా జవాబు? విషయం అర్థమయిందే? నేను ప్రశ్నకు జవాబు తెలుగులోనే చెప్పిననని గట్టిగా అనుకుంటున్న. చెప్పిన మూడు మాటలు సంస్కృతంలోనివి. వచ్చి తెలుగులో చేరిన మాటలు. ఈ రకమయిన మాటలను తొలగిస్తూ పోతే, తెలుగు చాల కొంచెమే మిగులుతుంది. మనసులో ఆలోచనను ఎదుటివారికి అందించడానికి వీలు కలిగించే దారిని భాష అనాలి. ఇది దారి కాదు. ఒక యానకం. ఈ యానకం మళ్లీ సంస్కృతం! యానకం అంటే మోసుకుపోయేది అని అర్ధము.

భావ వినిమయ మాధ్యమం అన్నా, మనసులో ఆలోచనను ఎదుటివారి వరకూ మోసుకుపోయేది అన్నా ఒకటే! ఈ రెండవ నిర్వచనం అసలయిన తెలుగు. కానీ అది మనకు తెలుగులాగ వినిపించదేమో! మన దగ్గర రక్షకభట నిలయాలు ఉంటయి. పోలీసులు ఉంటరు. తమిళనాడులో పోలీసువారి వాహనాల మీద “కావల్‌' అని రాసి ఉంటుంది. నిజానికి వాళ్లు చేస్తున్న పని “కాపలా కాయడమే'. అంటే వాళ్లు కావలివాళ్లే! ఈ మాట తెలుగు తెలిసిన ఒక పోలీసాయనకు చెప్పి చూడండి. నేను అట్ల కనిపిస్తున్ననా అంటడేమో! అది భాషలోని చిక్కు. మనకు మాట్లాడడం తరతరాలుగా సంక్రమించిన శక్తి. కనుక ఇవాళ, ఇలాగే ఎందుకు మాట్లాడుతున్నము అని ప్రశ్నించకుండ అనుకరించి నేర్చుకున్న భాషను నిర్లక్ష్యంగ వాడేస్తము. అందులోని మంచి చెడులను తర్కించే అవసరము, అవకాశమూ లేదు అనుకుంటము.

మన దేశంలో బోలెడు భాషలు ఉన్నయి. ఒక్కొక్క భాషలో బోలెడు యాసలు ఉన్నయి. యాసలు కాని రూపాలు కూడ ఎన్నో ఉన్నయి. కనుక ముఖ్యంగ మనదేశంలోవారికి భాషలతో పరిచయం, వాటి తీరుతెన్నుల గురించిన ఆలోచన చాలా ఎక్కువగ అవసరం. ప్రఖ్యాత చిత్రకారుడు, రచయిత సంజీవ్‌దేవ్‌గారు చెప్పిన ఒక విషయం నాకు గుర్తుకు వస్తున్నది. రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌గారు సంజీవదేవ్‌గారితో కబుర్లు చెపుతూ కాలం గడపడానికి తుమ్మపూడికి వచ్చినరట. ఈ రాహుల్‌ ఎవరు? అని అడిగేవారికి జవాబు చెప్పవలసిన బాధ్యత నామీద ఉందని నాకు తెలుసు. జయ యౌధేయ, సింహసేనాపతి లాంటి రచనలు చదివినవారికి సాంకృత్యాయన్‌గారి పాండిత్యము గురించి తెలిసి ఉంటుంది. ఆయన గొప్ప పండితుడు, రచయిత. ఆయన రచనలు తెలుగులో చదివే భాగ్యం నాలాంటివారికి కలిగింది. మొత్తానికి సాంకృత్యాయన్‌గారికి తెలుగు రాదు. సంజీవదేవ్‌గారితో ఆయన ఒక కామన్‌ భాషను ఎంచుకుని చర్చ సాగించి ఉంటరు. సంజీవదేవ్‌గారు కూడా గొప్ప పండితులు. ఆయనకు కూడా బోలెడు భాషలు వచ్చి ఉంటయి. కానీ ఇక్కడ విషయం అది కాదు. సాంకృత్యాయన్‌ తుమ్మపూడిలో ఉండగా, ఒక రోజు పొలాలకు వెళ్లి చూడాలన్న ఆలోచన కలిగిందట. నడిచి వెళ్లడం శ్రమ అనుకున్నరేమో, ఎద్దుల బండి కట్టించుకున్నరట. బండి నడుపుతున్నది ఒక లంబాడీ మనిషి. వీళ్లనే సుగాలీలు అని కూడా కొన్ని ప్రాంతాలలో అంటరు. మన దగ్గర వీళ్లు అనుసూచిత జాతులలో లెక్కింపబడుతున్నరు. మొత్తానికి పెద్దలిద్దరూ బండిలో ప్రయాణం చేస్తున్నరు. బండి నడుపుతున్న మనిషి తోడు వచ్చిన మరొక మనిషితో తన భాషలో సంభాషణ సాగిస్తున్నడు. రాహుల్‌ గొప్ప పండితుడు, ఒక వైపు సంజీవదేవ్‌ గారితో మాట్లాడుతూనే, మరొక వైపు బండి మనిషి మాటలను విన్నట్టున్నరు. చేరవలసిన చోటికి చేరిన తరువాత బండి దిగినరు. వెంటనే ఈయన బండి మనిషితో సంభాషణ మొదలుపెట్టినరు. ఆ మనిషి అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెబుతున్నడు. సంభాషణ హాయిగ సాగింది. సంజీవదేవ్‌గారు సాంకృత్యాయన్‌ గారిని “నీకు లంబాడీభాష వచ్చునా?' అని అడిగినరు. రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌ చెప్పిన జవాబును మనమందరమూ గమనించాలె. బండి మనిషి మాట్లాడుతున్నది గుజరాతీ భాష. అయితే అది కొంత మారింది. దారి వెంట మాటలను విన్న ఈ పండితుడు ఆ మార్పును అర్థం చేసుకున్నడు. ఆయనకు గుజరాతీ వచ్చు. తనకు తెలిసిన మాటలను గమనించిన మార్పులతో సహా బండి మనిషి మీద ప్రయోగించినరు. సంభాషణ సాగింది. ఇక ఎక్కువ చెప్పనవసరం లేదు.

భాషలకు దేనికవిగా, చక్కని రంగు,రుచీ వాసనలు ఉంటయని నాకు గట్టి నమ్మకం. రైల్లో కూచున్నాను. ఎదురుగ ఒక జంట, వారి ఇద్దరు పిల్లలు వచ్చి చేరినరు. గొడవగొడవగ మాట్లాడుతున్నరు. నాకు తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, మరాఠీ, హిందీ, ఉర్దూ బెంగాలీలాంటి భాషలతో పరిచయం ఉంది. కనీసం విన్నమాట ఏ భాషలోది అన్నది సులభంగా తెలుసు కోగలను. ఈ కుటుంబం మాట్లాడుతున్నది దక్షిణాది భాష కాదు. ఉత్తరాది భాష అంతకన్నా కాదు. అందులో నాకెన్నో బాషలు వినపడుతున్నయి. మామూలుగానే కొంతకాలానికి అక్కడున్న మిగతా వాళ్లందరితోనూ మాటలు కలిసినయి. అప్పుడు నేను సందర్భం చూచి వీళ్లు మాట్లాడుతున్నది దక్షిణాది భాషలు, కొంచెం మరాఠీ కలిసిన ఒక భాష అన్నది సూచించిన. అది కొంకణి లేదా తుళు అయి ఉండాలి అని నా అనుమానం. ఏదో ఒక పేరు చెప్పి తప్పులో చిక్కడానికి నాకు భేషజం అడ్డువచ్చింది. వాళ్లు మాట్లాడుతున్నది కొంకణి అని చాలా కాలంగా హైదరాబాద్‌లో ఉండడం కారణంగ అది కూడా ఎంతో మారిందని ఆ పెద్ద మనిషి హాయిగ నవ్వుతూ చెప్పినడు. భాషల రంగు, రుచి, వాసన రుజువయింది!

భాష గురించి పద్ధతిగా పరిశీలించేవాళ్లు సెమాంటిక్స్‌ అనే ఒక పద్ధతిని గురించి చెబుతారు. ఇది భాష నిర్మాణానికి సంబంధించిన విషయం.

ఇక సింటాక్స్‌ అనే వాక్యనిర్మాణ పద్ధతి మరొకటి ఉంటుంది. బాషల మధ్యన మాటలను ఇచ్చిపుచ్చుకునే పద్ధతి ఈ రూల్స్‌ను జవదాటుతుంది. పెన్‌ అన్న ఇంగ్లీషు మాట హలంతము. దాన్ని మనం పెన్ను అని అజంతంగ మార్చుకున్నము. పెన్నులు అని దానికి బహువచనం కూడా ఏర్పరచుకున్నము. పెన్‌లు అనడం ఇబ్బందిగ ఉంటుంది. తమిళంలో “పెణ్‌' అంటే అమ్మాయి అని అర్ధం! కనుక వాళ్లు పెన్నును పేనా అన్నరు. పెన్‌ మారలేదు. పేరు మాత్రమే మారింది!

తోడల్లుని గురించి చెప్పడానికి మనవాళ్లు కోబ్రదర్‌ అని ఒక మాట వాడుతుంటరు. ఇంగ్లీషువానికి తెలియని ఇంగ్లీషు మాట ఇది! జోక్‌ కాదు, ప్రపంచంలోని అన్ని డిక్షనరీలలో వెతికినా ఈ మాట మీకు కనిపించదు. మనతో కలిసి పనిచేసే మనిషి కోవర్కర్‌. మనతోబాటు ఒక మనిషికి అంటే మామగారికి అల్లుడయిన మరొక పెద్ద మనిషి, అయితే గీతే, కో సన్ ఇన్ లా కావాలి. ఈ కోబ్రదర్‌ ఎక్కడినుంచీ వచ్చిందో తెలియదు. గుండెలు గట్టిగ పట్టుకుని వినండి. ఇంగ్లీషు భాషలో తోడల్లుడుగారిని బ్రదర్‌ ఇన్‌ లా అంటరు. భార్య తోబుట్టువును కూడా ఈ మాటతోనే పిలుస్తరు. కజిన్‌ అంటే వాళ్లకు తేడా తెలియదు. మనకు మాత్రం బాబాయి కొడుకు వేరు, మామయ్య కొడుకు వేరు. భాషలలోని రంగులో, రుచిలో, వాసనలో ఛాయలు కూడా ఉంటయన్నమాట! మన భాష నేర్చుకోవాలంటేనే గగనం అవుతున్నది. ఇక మరో భాష నేర్చుకోవాలంటే, ఎంత కష్టమో ఆలోచించండి. కానీ, మనం చాలా భాషలు సులభంగానే నేర్చుకుంటున్నము.

 

మొక్కపాటి వారి పార్వతీశం : వాకాటి పాండురంగరావ్

వీధి దీపం తమిళ కథ : Telugu version