జానగాని కథ : బీహార్ జానపదకథ

 

లోకాభిరామం - మళ్లీ మొదటికి (భాషల గురించి)

మళ్లీ మొదటికి

ఇంతకూ భాష అంటే ఏమిటి? మళ్ల మొదటికి వచ్చినము. భాష లేని కాలంలో మనిషి సైగలతో చెప్పదలచుకున్నదేదో చెప్పి ఉంటడు. దీన్ని శరీర భాష అంటము. భాషలు బాగ పరిణతి చెందిన తరువాత కూడా శరీర భాష అవసరం మాత్రం తగ్గలేదు. నోటితో పొగడుతూ, నొసటితో వెక్కిరిస్తున్నడు అని ఒక మాట ఉంది. నోటితో అంటున్నది ఒకటయితే, శరీరం మరొకటి అంటుందన్నమాట! ఇది అందరికీ అనుభవంలో ఉన్న విషయమే. మొత్తానికి మనిషి భాష నేర్చుకున్నడు. ఉన్నచోట ఉండక రకరకాల చోట్లకు వలస వెళ్లినడు. ఎక్కడికక్కడ భాషలు పుట్టినయి. వాటి మధ్యన పోలికలు ఉన్నయి. తేడాలు అంతకన్న ఎక్కువగ ఉన్నయి.

నోరు తెరిచి సులభంగా చేయగలిగిన శబ్దం అకారం. కొంచెం ముక్కును కూడా వాడితే, మ అన్న ధ్వని వీలవుతుంది. ప్రపంచంలోని అన్ని భాషలలోనూ అమ్మ అన్న మాటకు మ అనే అక్షరమే ఆధారంగ ఉంది. ఇదేరకంగ భాష పుడుతూ అభివృద్ధి చెంది బోలెడన్ని మార్పులకు గురయింది. అయినా భాష ప్రయోజనం ఒక్కటే. ఏమిటా ప్రయోజనం? అసలు భాష అంటే ఏమిటి? భావ వినిమయ మాధ్యమం అని కదా జవాబు? విషయం అర్థమయిందే? నేను ప్రశ్నకు జవాబు తెలుగులోనే చెప్పిననని గట్టిగా అనుకుంటున్న. చెప్పిన మూడు మాటలు సంస్కృతంలోనివి. వచ్చి తెలుగులో చేరిన మాటలు. ఈ రకమయిన మాటలను తొలగిస్తూ పోతే, తెలుగు చాల కొంచెమే మిగులుతుంది. మనసులో ఆలోచనను ఎదుటివారికి అందించడానికి వీలు కలిగించే దారిని భాష అనాలి. ఇది దారి కాదు. ఒక యానకం. ఈ యానకం మళ్లీ సంస్కృతం! యానకం అంటే మోసుకుపోయేది అని అర్ధము.

భావ వినిమయ మాధ్యమం అన్నా, మనసులో ఆలోచనను ఎదుటివారి వరకూ మోసుకుపోయేది అన్నా ఒకటే! ఈ రెండవ నిర్వచనం అసలయిన తెలుగు. కానీ అది మనకు తెలుగులాగ వినిపించదేమో! మన దగ్గర రక్షకభట నిలయాలు ఉంటయి. పోలీసులు ఉంటరు. తమిళనాడులో పోలీసువారి వాహనాల మీద “కావల్‌' అని రాసి ఉంటుంది. నిజానికి వాళ్లు చేస్తున్న పని “కాపలా కాయడమే'. అంటే వాళ్లు కావలివాళ్లే! ఈ మాట తెలుగు తెలిసిన ఒక పోలీసాయనకు చెప్పి చూడండి. నేను అట్ల కనిపిస్తున్ననా అంటడేమో! అది భాషలోని చిక్కు. మనకు మాట్లాడడం తరతరాలుగా సంక్రమించిన శక్తి. కనుక ఇవాళ, ఇలాగే ఎందుకు మాట్లాడుతున్నము అని ప్రశ్నించకుండ అనుకరించి నేర్చుకున్న భాషను నిర్లక్ష్యంగ వాడేస్తము. అందులోని మంచి చెడులను తర్కించే అవసరము, అవకాశమూ లేదు అనుకుంటము.

మన దేశంలో బోలెడు భాషలు ఉన్నయి. ఒక్కొక్క భాషలో బోలెడు యాసలు ఉన్నయి. యాసలు కాని రూపాలు కూడ ఎన్నో ఉన్నయి. కనుక ముఖ్యంగ మనదేశంలోవారికి భాషలతో పరిచయం, వాటి తీరుతెన్నుల గురించిన ఆలోచన చాలా ఎక్కువగ అవసరం. ప్రఖ్యాత చిత్రకారుడు, రచయిత సంజీవ్‌దేవ్‌గారు చెప్పిన ఒక విషయం నాకు గుర్తుకు వస్తున్నది. రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌గారు సంజీవదేవ్‌గారితో కబుర్లు చెపుతూ కాలం గడపడానికి తుమ్మపూడికి వచ్చినరట. ఈ రాహుల్‌ ఎవరు? అని అడిగేవారికి జవాబు చెప్పవలసిన బాధ్యత నామీద ఉందని నాకు తెలుసు. జయ యౌధేయ, సింహసేనాపతి లాంటి రచనలు చదివినవారికి సాంకృత్యాయన్‌గారి పాండిత్యము గురించి తెలిసి ఉంటుంది. ఆయన గొప్ప పండితుడు, రచయిత. ఆయన రచనలు తెలుగులో చదివే భాగ్యం నాలాంటివారికి కలిగింది. మొత్తానికి సాంకృత్యాయన్‌గారికి తెలుగు రాదు. సంజీవదేవ్‌గారితో ఆయన ఒక కామన్‌ భాషను ఎంచుకుని చర్చ సాగించి ఉంటరు. సంజీవదేవ్‌గారు కూడా గొప్ప పండితులు. ఆయనకు కూడా బోలెడు భాషలు వచ్చి ఉంటయి. కానీ ఇక్కడ విషయం అది కాదు. సాంకృత్యాయన్‌ తుమ్మపూడిలో ఉండగా, ఒక రోజు పొలాలకు వెళ్లి చూడాలన్న ఆలోచన కలిగిందట. నడిచి వెళ్లడం శ్రమ అనుకున్నరేమో, ఎద్దుల బండి కట్టించుకున్నరట. బండి నడుపుతున్నది ఒక లంబాడీ మనిషి. వీళ్లనే సుగాలీలు అని కూడా కొన్ని ప్రాంతాలలో అంటరు. మన దగ్గర వీళ్లు అనుసూచిత జాతులలో లెక్కింపబడుతున్నరు. మొత్తానికి పెద్దలిద్దరూ బండిలో ప్రయాణం చేస్తున్నరు. బండి నడుపుతున్న మనిషి తోడు వచ్చిన మరొక మనిషితో తన భాషలో సంభాషణ సాగిస్తున్నడు. రాహుల్‌ గొప్ప పండితుడు, ఒక వైపు సంజీవదేవ్‌ గారితో మాట్లాడుతూనే, మరొక వైపు బండి మనిషి మాటలను విన్నట్టున్నరు. చేరవలసిన చోటికి చేరిన తరువాత బండి దిగినరు. వెంటనే ఈయన బండి మనిషితో సంభాషణ మొదలుపెట్టినరు. ఆ మనిషి అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెబుతున్నడు. సంభాషణ హాయిగ సాగింది. సంజీవదేవ్‌గారు సాంకృత్యాయన్‌ గారిని “నీకు లంబాడీభాష వచ్చునా?' అని అడిగినరు. రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌ చెప్పిన జవాబును మనమందరమూ గమనించాలె. బండి మనిషి మాట్లాడుతున్నది గుజరాతీ భాష. అయితే అది కొంత మారింది. దారి వెంట మాటలను విన్న ఈ పండితుడు ఆ మార్పును అర్థం చేసుకున్నడు. ఆయనకు గుజరాతీ వచ్చు. తనకు తెలిసిన మాటలను గమనించిన మార్పులతో సహా బండి మనిషి మీద ప్రయోగించినరు. సంభాషణ సాగింది. ఇక ఎక్కువ చెప్పనవసరం లేదు.

భాషలకు దేనికవిగా, చక్కని రంగు,రుచీ వాసనలు ఉంటయని నాకు గట్టి నమ్మకం. రైల్లో కూచున్నాను. ఎదురుగ ఒక జంట, వారి ఇద్దరు పిల్లలు వచ్చి చేరినరు. గొడవగొడవగ మాట్లాడుతున్నరు. నాకు తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, మరాఠీ, హిందీ, ఉర్దూ బెంగాలీలాంటి భాషలతో పరిచయం ఉంది. కనీసం విన్నమాట ఏ భాషలోది అన్నది సులభంగా తెలుసు కోగలను. ఈ కుటుంబం మాట్లాడుతున్నది దక్షిణాది భాష కాదు. ఉత్తరాది భాష అంతకన్నా కాదు. అందులో నాకెన్నో బాషలు వినపడుతున్నయి. మామూలుగానే కొంతకాలానికి అక్కడున్న మిగతా వాళ్లందరితోనూ మాటలు కలిసినయి. అప్పుడు నేను సందర్భం చూచి వీళ్లు మాట్లాడుతున్నది దక్షిణాది భాషలు, కొంచెం మరాఠీ కలిసిన ఒక భాష అన్నది సూచించిన. అది కొంకణి లేదా తుళు అయి ఉండాలి అని నా అనుమానం. ఏదో ఒక పేరు చెప్పి తప్పులో చిక్కడానికి నాకు భేషజం అడ్డువచ్చింది. వాళ్లు మాట్లాడుతున్నది కొంకణి అని చాలా కాలంగా హైదరాబాద్‌లో ఉండడం కారణంగ అది కూడా ఎంతో మారిందని ఆ పెద్ద మనిషి హాయిగ నవ్వుతూ చెప్పినడు. భాషల రంగు, రుచి, వాసన రుజువయింది!

భాష గురించి పద్ధతిగా పరిశీలించేవాళ్లు సెమాంటిక్స్‌ అనే ఒక పద్ధతిని గురించి చెబుతారు. ఇది భాష నిర్మాణానికి సంబంధించిన విషయం.

ఇక సింటాక్స్‌ అనే వాక్యనిర్మాణ పద్ధతి మరొకటి ఉంటుంది. బాషల మధ్యన మాటలను ఇచ్చిపుచ్చుకునే పద్ధతి ఈ రూల్స్‌ను జవదాటుతుంది. పెన్‌ అన్న ఇంగ్లీషు మాట హలంతము. దాన్ని మనం పెన్ను అని అజంతంగ మార్చుకున్నము. పెన్నులు అని దానికి బహువచనం కూడా ఏర్పరచుకున్నము. పెన్‌లు అనడం ఇబ్బందిగ ఉంటుంది. తమిళంలో “పెణ్‌' అంటే అమ్మాయి అని అర్ధం! కనుక వాళ్లు పెన్నును పేనా అన్నరు. పెన్‌ మారలేదు. పేరు మాత్రమే మారింది!

తోడల్లుని గురించి చెప్పడానికి మనవాళ్లు కోబ్రదర్‌ అని ఒక మాట వాడుతుంటరు. ఇంగ్లీషువానికి తెలియని ఇంగ్లీషు మాట ఇది! జోక్‌ కాదు, ప్రపంచంలోని అన్ని డిక్షనరీలలో వెతికినా ఈ మాట మీకు కనిపించదు. మనతో కలిసి పనిచేసే మనిషి కోవర్కర్‌. మనతోబాటు ఒక మనిషికి అంటే మామగారికి అల్లుడయిన మరొక పెద్ద మనిషి, అయితే గీతే, కో సన్ ఇన్ లా కావాలి. ఈ కోబ్రదర్‌ ఎక్కడినుంచీ వచ్చిందో తెలియదు. గుండెలు గట్టిగ పట్టుకుని వినండి. ఇంగ్లీషు భాషలో తోడల్లుడుగారిని బ్రదర్‌ ఇన్‌ లా అంటరు. భార్య తోబుట్టువును కూడా ఈ మాటతోనే పిలుస్తరు. కజిన్‌ అంటే వాళ్లకు తేడా తెలియదు. మనకు మాత్రం బాబాయి కొడుకు వేరు, మామయ్య కొడుకు వేరు. భాషలలోని రంగులో, రుచిలో, వాసనలో ఛాయలు కూడా ఉంటయన్నమాట! మన భాష నేర్చుకోవాలంటేనే గగనం అవుతున్నది. ఇక మరో భాష నేర్చుకోవాలంటే, ఎంత కష్టమో ఆలోచించండి. కానీ, మనం చాలా భాషలు సులభంగానే నేర్చుకుంటున్నము.

 

మొక్కపాటి వారి పార్వతీశం : వాకాటి పాండురంగరావ్

వీధి దీపం తమిళ కథ : Telugu version

 

Street lamp : A Tamil Story retold by me

Street lamp

A story in Tamil by Pudumaippithan famous Tamil writer

Retold in English by me

 

At the street corner there is a Municipal lamp lonely without any company. It lived for long trying to spread its scant light. Youth, old age then death! These are not after all not taken as a contract by humans! So,the street lamp also is now old.

Its stone pillar is now tilted a little. Glass shade is also broken on one side. Children throwing stones playfully do not perhaps know that lamp also would feel bad. Did the wind take out its breath in one go? Nay. It cruelly put the lamp into trouble step by step and left it half dead. Is the lamp able to spread its light even at least when the winds take pity? Not anymore. Who looks after it when it catches cold during rains?

Does the wind know that?

There is no need for this lamp anymore in this area, they say.

The lamp also has a friend.

He is an old man.

Friendship Blossoms well between people of similar age.

What is Peculiar about it?

Lamp has the old man.

Old man has the lamp.

Old man is not aware that the lamp is being uprooted.

How can he know that?

Does he not go for begging for food around?

How can anyone live without food?

It's true that the streetlamp is his sole friend.

What benefit can he derive from its light?

He came back that evening.

There was only a ditch there.

Darkness! Very dark!

It was like a blind man whose hand stick was snatched by somebody, and he was gropping not knowing which way to go.

On that day the world turned into a void and useless.

Any mental solace!

Where does it come from?

The streetlamp was after all broken; but to him it was giving some solace. Maybe there is no light, but there was that stone pillar to touch and take pleasure.

Next morning, people going that way, saw there the dead body of an old man.

On that day a new lamp was fixed there.

That was an electric lamp.

Children were jumping around and playing around it.

Who would be worried about the old lamp and the old man?

Just like them even these children would one day turn old.

But what about it?

It is all the same anywhere and anytime.

Old gives way to the new.

New comes into force.

That is the nature of this world!

 

లోకాభిరామం - ఓహ్ కలకత్తా! On my first trip to Calcutta

ఓహ్ కలకత్తా

 

చదువరీ! మీరీ లోకాభిరామమున క్రమముగ నాతోబాటు సంచరించుచుంటిరా? ధన్యవాదములు. కాని మిమ్ము కలకత్తా నగరపు బస్సులు, ట్రాములలో వదిలి నేను మరి ఎక్కడికో వెళ్లినట్లుంటిని. రండు, మరొకమారు కలకత్తాలో తిరుగుదము. తొలి విడత జ్ఞాపకములే తంపరలుగ తలలెత్తుచున్నవి!

బురద: కలకత్తాకు నేను మొదటిసారి వానల సీజన్‌లో పోయినట్లున్న. అక్కడ బోలెడంత బీదతనం, పాతదనం ఎదురయినయి. భవనాలన్నీ పాతవి. ప్రతి ఆవరణలోనూ నాలుగు మూలల నీటి మడుగు, అందులో చేపలుంటయట. మరీ సముద్రం తేమ వాతావరణం. స్నానం చేసి బయటకు వస్తుంటే ఒళ్లు మళ్లీ జిడ్డుగ ఉంటుంది. అక్కడి వారికది అలవాట వుతుందేమో. ముత్యాలలాగ ఉంటరందర. పరిశోధన సంస్థలో కూడా పొడగరి మగవారు, సిసలయిన బెంగాలీ పంచెకట్టులో రావడం గమనించిన. వారెంత శుభ్రంగా ఉంటరో నగరమంత మురికిగ ఉంది అప్పట్లో. నగరం నడిబొడ్డున వారాలపాటు చెత్తకుప్పలు ఉండడం చూచిన.

పులి మీద పుట్ర అన్నట్టు (అంటే ఏమిటని, నాకయితే తెలియదు) వాన మొదలయింది. కలకత్తాలో బురద నల్లగ ఉంది. బట్టలకు తగిలితే వదలదని చెప్పినరు. నగరంలోని కేంద్రంలో ఒకచోట డక్‌బ్యాక్‌ అని ఒక అంగడి ఉంది. ఆ బ్రాండ్‌ రెయిన్‌ కోట్లు ఉంటయని తెలుసు. గాలి ఊది నింపే దిండ్లు కూడ ఉన్నయి వారి దగ్గర. అన్నిటికీ మించి గనుల్లో వాడే గమ్‌బూట్లు, పిక్కల దాకా ఉండేవి అమ్ముతున్నరు! నమ్మండి. వాటిని కొనేందుకు అందరూ క్యూలో నిలబడి ఉన్నరు. ఆ ఊరంతా నల్లని బురద. కనుక బురద నుంచి రక్షణ! బీదవాళ్లుండే గుడిసెలు, కోడిగూళ్లలాగున్నయి. వానతో వాటి చుట్టు బురద చీదరయింది. పాపం ఎట్ల బతుకుతరో అనిపించింది.

కలకత్తాలో మనుషులు తొక్కేవికాక, లాగే రిక్షాలున్నాయి. ఆ రిక్షా వాళ్ల దగ్గర ఒక సత్తు కంచం ఉంటుంది. పేలపిండి లాంటి పిండి, కానీ పసుపు చాయలో ఉంది. కంచంలో కొలిపించుకుని, నీరు కలిపి పిసికి తింటున్నరు. కొంచెం ఉప్పు, లేదా బెల్లం ముక్క ఆధరువు! అదే తిండి. మరి ఇల్లంటూ ఉందా? ఏమో?

భీ భిల్‌ భెయిట్‌: బి.ఎన్‌.ముఖర్జీ అనే బిశ్వనాథ్‌ బాబూ గురించి చెప్పకుండా కలకత్తా యాత్ర పూర్తి కాకూడదు. సన్నిహితులకు ఆయన బిషన్‌దా! హ్యూమన్‌ జెనెటిక్స్‌, అందునా నేను ఎన్నుకున్న పాపులేషన్‌ జెనెటిక్స్‌ రంగంలో పేరెన్నికగన్న పరిశోధకుడు. ఆయనను చూస్తే, సంస్థలో ఏ క్లర్కుగానో పని చేస్తాడేమో అనిపించేంత సాదాసీదా మనిషి. సొంత తమ్ముళ్లలాగ మా ముగ్గురిని (నేను, పటియాలా పిల్లలిద్దరు) అక్కున చేర్చుకున్నడాయన. ఏ మాత్రం దాచకుండా, తాము వాడుతున్న సాంకేతిక పద్ధతులన్నీ మాకు నేర్పసాగినడు. అప్పట్లో కలకత్తాలో విద్యుత్తు కొరత బాగ ఉంది. కరెంటు గంటలపాటు పోతుంది. దాని పేరు లోడ్‌ షెడింగ్‌. వచ్చినప్పుడు వోల్టేజ్‌ సరిగా ఉండదు. మా ప్రయోగాలు, కరెంటు మీద ఆధారపడే రకం. కరెంటు రాగానే బిషన్‌దా ‘హౌ ఇజ్‌ ధ భోల్టేజ్‌’ అని అడిగేవాడు. ప్రయోగం పెట్టిన తరువాత ‘భి భిల్‌ హోప్‌’ అనేవాడు. కరెంటు పొయ్యిందనుకోండి. ‘భి భిల్‌ భెయిట్‌’ అనేవాడు. ఆశావాదం. మరీ మంచి వాడు బిషేన్‌దా. (దా, దాదా అన్నవి ‘అన్న’ను సంబోధించే మాటలు) ఆయన దగ్గర ఎంతో నేర్చుకున్న. అందులో కొంత సైన్సు. మిగిలింది సెన్సు!

ల్యాబ్‌లో ఇద్దరు టెక్నికల్‌ అసిస్టెంట్స్‌ ఉండేవారు. ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే, లాబ్‌ నుంచి ప్రకటించిన పరిశోధన పత్రాలలో అన్నింటిలోనూ సైంటిస్టులతో బాటు వీళ్ల పేర్లు కూడా ఉండేవి. ఆ ఇద్దర్లో ఒకతను దోస్త్‌ అయ్యినడు. కలిసి ఊరు తిరగడానికి కూడా వచ్చినడు. ఒకచోట పెద్ద హోర్డింగ్‌ చూచి ‘సాధనా ఔషధాలయ్‌’ అని చదివిన. ఇంచుమించు హిందీ అక్షరాలే. కనుక చదవగలిగిన. మిత్రుడు ‘నీకు బెంగాలీ వచ్చా?’ అంటూ ఆశ్చర్యపోయినడు. ‘ఓ! వచ్చు!’ అని గొప్పలు పోయిన. ‘బ్రిష్టి పొరిచేన్‌’ అన్నడు. వాన కురుస్తున్నది అంటున్నావని ఇంగ్లీషులో చెప్పిన. సంస్కృతంలో వృష్టి అంటే వర్షం. చినుకులు పడుతున్నయి. కాస్తంత కామన్‌సెన్స్‌. ‘నీకు నిజంగా బంగ్లా తెలుసులాగుంద’ని అతను ఆశ్చర్యపోయినడు.

శరత్‌బాబు: బొన్‌హుగ్లీలో ఐఎస్‌ఐ హాస్టల్‌, సంస్థ ఆవరణలోనే ఉంది. ముందుండే రోడ్డు దాటితే చిన్నచిన్న దుకాణాలుండేవి. వాటిలో ఒక దాంట్లో బిస్కెట్లు, చిరుతిండి అమ్ముతరు. ఒక యువకుడు, చదువుకున్న మనిషి, ఆ అంగడిని నడుపుతున్నడు. బ్రిటానియా బిస్కెట్లకు కలకత్తా కేంద్రం. అన్ని రకాల బిస్కెట్ల పొట్లాలలో కాక, బరువు ప్రకారం అమ్ము తడతను. నాకు మొదటి నుంచీ బిస్కెట్లంటే ప్రాణం. కొందమని వెళ్లిన. అంగట్లో లోపట ఒక క్యాలెండర్‌ ఉంది. ఆశ్చర్యంగా దాని మీద నవలాకారుడు శరచ్చంద్ర ఛటర్జీ బొమ్మ ఉంది. ‘శరత్‌బాబు’ అన్న ఆశ్చర్యంగనే. మన దగ్గర రచయితల క్యాలెండర్‌ కలలోని మాట. అతనికి నేను స్థానికుడిని కానని తెలుసు. అతను అంతకన్న ఆశ్చర్యపోయినడు. ‘నీకెట్లా తెలుస’న్నడు. ‘తెలియడమేమిటి? ఆయన నవలలు, కథలు అన్నీ చదివిన’ అన్న నేను. నేను తీవ్రంగా అభిమానించే నలుగురయిదుగురు రచయితలలో శరత్‌ ఒకరు. నాటికీ, నేటికీ. ఇద్దరమూ, అనువాదాల గురించి బెంగాలీ రచయితల గురించి చర్చ సాగించినము. నేను రోడ్డు మీద కనిపిస్తే చాలు ‘పండిత్‌ మోషాయ్‌! (మహాశయ్‌!) నొమొష్కార్‌!’ అని పలకరించినడాయన నేనున్నన్ని నాళ్లూనూ!

పుస్తకాల ప్రసక్తి వచ్చింది గనుక, కలకత్తాలోని రొబీంద్ర సరణి ప్రాంతంలోని సెకండ్‌ హ్యాండ్‌ పుస్తకాల అంగళ్లను గురించి చెప్పుకోవాలె. అక్కడ వరుసబెట్టి దుకాణాలు. అరుదయిన పుస్తకాలు దొరుకుతయి. అది యూనివర్సిటీ దగ్గరి ప్రాంతం. అందరూ ముగియబడి పుస్తకాలు కొంటుంటరు. ఆ ప్రాంతంలోనే ఇండియా కాఫీ హౌస్‌ ఉంటుంది. ఉండేది అనాలె. దాన్ని ఎత్తివేశినరట. రబీంద్రనాథ్‌ టాగోర్‌ నిత్యమూ అక్కడ వచ్చి టీ తాగేవాడట. రెండు కప్పులూ టీ అడిగేవాడట. ఎందుకు అని అడిగితే ఒకటి నాకు, మరొకటి గడ్డానికి అనేవాడట.

ఆ పక్కనే మరొక వీధి ఉంటుంది. చైనా బజార్‌ అంటారేమో గుర్తు లేదు. అక్కడ అంగళ్లన్నీ చైనా వారు నడుపుతరు. అక్కడ అన్ని రకాల పాదరక్షలు అమ్ముతరు. ఒకనాడు వెళ్లి కొలత ఇస్తే, మనకు కావలసిన రకంగా షూస్‌, శాండల్స్‌ కుట్టి ఇస్తరు. వాళ్ల మెటీరియల్‌, డిజైన్లు బాగున్నాయి. నేను షూస్‌, శాండల్‌ (బెల్ట్‌ బూట్స్‌) రెండూ కుట్టించుకున్న. మూడవ నాడు డెలివరీ, ధర చాలా సరసమయింది. హైదరాబాద్‌లో యూనివర్సిటీలో ఎంతమంది అడిగినరో వాటి గురించి!

కలకత్తాలో తిండితోబాటు, అన్నీ చవకగ దొరుకుతాయనిపించింది. వంద రూపాయలకు మంచి సూట్‌కేస్‌ కొన్న. జ్యూట్‌ సంచులు, అందమయినవి కొన్ని తెచ్చిన. తిండి, మిఠాయిల సంగతి చెప్ప నవసరం లేదు. గ్రేట్‌ ఈస్టర్న్‌ హోటేల్‌ ప్రాంతంలో ఒక స్వీట్‌షాప్‌, రెస్టారెంట్‌ ఉంది. మనకు తెలియని రకాలెన్నో అక్కడ దొరికినయి. వీలయినన్ని సార్లు అక్కడికి వెళ్లి వీలయినన్ని రకాలు తిన్న. మొదలే స్వీట్లంటే ఇష్టం. అది బెంగాలీ వారి మూల లక్షణాలలో ఒకటని తెలిసిపోయింది. ఎన్ని స్వీట్లు తిన్ననో తెలియదు.

రసగుల్లా (ఛ, రొష్షగొల్లా అనాలి)లను కనుగొన్న కె.సీ.దాస్‌ వారి అంగడి ప్రపంచ ప్రసిద్ధమయినది. ఇరవయికి పైన రకాల రసగుల్లాలున్నయి అక్కడ. అప్పటికే సీల్‌ చేసిన టిన్నులు అమ్మడం మొదలయింది. రెండు టిన్నులు కొన్న. అక్కడే సూట్‌కేస్‌ కూడా కొన్న గనుక, దాన్ని నింపాలి. హాస్టల్లో మిత్రులకు ఇవ్వాలనే మంచి ఉద్దేశంతో మరేవో స్వీట్లు అట్టపెట్టెలో కొన్న. అది నేను బయలుదేరే రోజు. చాలా ముందుగ బయలుదేరకపోతే ట్రాఫిక్‌ జామ్‌లో ఇరుక్కుంటవని హెచ్చరించినరు. మధ్యాహ్నమే బయలు దేరాలె. నేను గదికి వచ్చేసరికి హాస్టల్లో ఎవరూ లేరు. ల్యాబ్‌కు వెళ్లే టైం లేదు. వీడ్కోలు కార్యక్రమం అయిపోయింది. అట్టపెట్టె స్వీట్లు, సూట్‌కేస్‌లో పెట్టడానికి లేదు. బెంగాలీ తడి రకం. కనుక మొత్తమన్నీ లంచ్‌గ తినేశిన.

పార్క్‌ స్ట్రీట్‌ అమ్మాయి: ఈ అమ్మాయిని గురించి చెప్పకుండా ముగించడం అన్యాయమే అవుతుంది. పార్క్‌ స్ట్రీట్‌ అంటే, కలకత్తాలోని మాడరన్‌ షాపింగ్‌ ప్రాంతం. అంగళ్ల మధ్యన విండో షాపింగ్‌ చేస్తూ తిరుగుతున్న. ఒక అందమయిన అమ్మాయి, చక్కని దుస్తుల్లో ఉంది. నన్ను చూచి చిరునవ్వింది. అర్థంగాక నా మానాన నేను పోతున్న. వెంట నడిచింది. కాసేపటికి నా చేయి పట్టుకున్నది. ‘మా ఇంటికి పోదాం పద!’ అన్నది. మట్టిబుర్ర నాది. అర్థం కాలేదు మొదట్లో. అర్థమయింతరువాత ‘రాను’ అన్న. నాలుగు రోజుల తరువాత మళ్లీ కనిపించింది. నవ్వింది. ‘నీవు పిరికివానివి’ అనేసి వెళ్లిపోయింది.

 

బిచ్చగాడు - నాళము కృష్ణారావు కవిత 1929