త్రిపీడాస్తు దినేదినే : భోజ కాళిదాసుల కథ

త్రిపీడాస్తు దినేదినే

భోజ కాళిదాసుల కథ

శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి అనుభవాలూ జ్ఞాపకాలూనూ నుంచి

శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి

అనుభవాలూ జ్ఞాపకాలూనూ నుంచి

My Words on Viswanatha Satyanarayana : Part 3 (English) విశ్వనాథ గురించి...

My Words on Viswanatha Satyanarayana

Part 3 

He opens one of those novels, describing the pitter patter of the mid-summer showers. He goes on saying that if you stay put, sleeping on the roof, thinking the rain would cease, it would make your covers wet. But if you get up and go down, it would cease even before you go into the house. With the same breath, He would explain a scheme of bringing irrigation waters to the parched lands in an innovative way. Pavani, his youngest son, recollected father’s discussions with Shri K.L. Rao, the irrigation expert, about the various ways of bringing water to the lands.  He was assiduously collecting material to be used at suitable places. Even if He takes up narration of an irrelevant subject during a story, it would equally sound interesting.  In one of those novels, perhaps ‘Samudrapudibba’ He writes of frogs that lay dried up during summer and come to life after rains and start their cacophonic orchestra! Whoever said He was unscientific? His observation was so keen. He boldly claimed that his writings contain all the knowledge that He collected from all over the world.

If He was old styled and against progress, he would not write novels like ‘Cheliyalikatta’ and ‘Terachi Raju’.  The ideas about human relations expressed through the characters in these novels are examples of His thought process. He was more progressive than the most progressive perhaps!

It’s interesting that He lived and taught in Karimnagar. He inquired and collected details about the mendicant tradition of Bavaji’s at Yelagandala Matham nearby. These Sadhus were great musicians. They had their own ways of music. Taking cue from this, He composed a novel under the title ‘Mroyu Tummeda’. This is perhaps one of his novels which go beyond the comprehension of readers who even sympathise with his style and subject. ‘Bhramaravasinividya’ a way of meditating on classical music and the associated Goddess that He explains in this novel, is worth a lot.

A mention must be made of the mystery novel ‘Puli mruggu’ that would make any writer of suspense thrillers go bonkers.  In this novel, a man keeps turning into a tiger. One cannot imagine what made Him pick up such a theme and write a sensational work. Pavani, tried bringing this novel in the usual language that appears in magazines of the present day. The experiment did not really give any good results. ‘Puli mruggu’ was approved to be made into a TV serial. It never happened. It could never happen perhaps. The imagination required and such skills to turn the story into a visual feat using lot of technical methods, is not at hand so easily. The present day graphic driven film people also may not come equal to the task.

Puranam Subramanya Sharma, writer and magazine editor says, that the orthodoxy and the stubborn belief in traditions in Him is perhaps a cover that He intentionally arranged for self. His humanism and love for life were no means lesser. He says VS was one of those who could not be an example of justified combination of old and new during the times when new values, new beliefs and new ways of life were not yet well defined!

Katuri Venkateswararao, a great poet and close family friend of Him says, if great poets could imagine a theme in ten ways, VS could do the same in hundred ways! Writing great works for Him says Katuri, is like playing marbles!

His works deserve to be read by the entire world. Only since Tagore translated his own works into English, world noticed him. Not all of His works are could be translated. But those that are, should be made available to readers of other languages!

Once again to say, geniuses are rare! But there are geniuses! And there is Him, the writer, poet and many more things, and is called Viswanatha Satyanarayana! Could there be another one like him? There never was! There never is! There never would be! That is Him, the true Monarch! Kavisamrat!!

 

జాతక కథలు 113 రహస్యంగా : Jataka Tales - Sheela vimamsana Jatakam...

జాతక కథలు 113 రహస్యంగా

శీల విమంషణ జాతకం

జేతవనంలో ఉండగా బుద్ధుడు శీల నియంత్రణ గురించిన ఈ కథను చెప్పాడు.

ఒకానొక రాత్రి అప్పుడప్పుడే దీక్ష పొందిన 500 మంది భిక్కులు తీవ్రంగా ఆలోచనలో పడి తిరిగి మామూలు జీవితంలోకి వెళ్లిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. వారిని కాపాడే ఉద్దేశంతో బుద్ధుడు ఆనందుని పిలిచి ఆ బిక్కులందరినీ జేతవనంలో సమావేశపరచమన్నాడు. అందరూ వచ్చారు. బుద్ధుడు వారిని సంబోధిస్తూ “భిక్షువులారా గతంలో ఒకసారి ఒక బుద్ధిగల మానవుడు తప్పు చేయడాన్ని ఏ రకంగానూ దాచలేము అని అర్థం చేసుకొని తప్పులు చేయకుండా బతకగలిగాడు”, అంటూ ఒక కథ వారికి చెప్పాడు.

పూర్వం బ్రహ్మదత్తుడు కాశీరాజ్యాన్ని పరిపాలిస్తున్న సమయంలో బోధిసత్వుడు ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. చదువుకోవడానికి సరైన సమయం వచ్చిన తరువాత ఆ బాబును ఒక పేరుగల గురువు వద్ద చేర్చారు. ఆ గురువుగారి వద్ద 500 మంది శిష్యులు ఉండేవారు.

ఆ గురువుగారికి అందమైన ఒక కూతురు ఉండేది. ఆమె పెళ్లి వయసుకు వచ్చింది. తగిన భర్తను వెతకాలని గురువుగారు ప్రయత్నంలో పడ్డారు. నా వద్ద గల యోగ్యులైన శిష్యులలో ఒకరిని ఎంచుకుంటే బాగుంటుంది అనుకున్నారు.

ఒకనాడు ఆయన శిష్యులందరినీ ఒకచోట చేర్చి ఒక ప్రకటన చేశారు. “శిష్యులారా! నాకు పెళ్లి ఈడుకు వచ్చిన ఒక కూతురు ఉన్నది. ఆమెకు పెళ్లి చేయాలని అనుకుంటున్నాను. మరి అంతకుముందు ఆమెకు తగిన దుస్తులు, నగలు అన్ని ఏర్పాటు చేయాలి కదా అటువంటి వస్తువులను మీరు దొంగిలించి తేవాలని నా నిర్ణయం. వెలగల వస్తువులు ఏవైనా సరే, కానీ ముఖ్యంగా, వాటిని మీరు పూర్తి రహస్యంగా ఎవరూ చూడకుండా దొంగిలించాలి. మీరు ఆ వస్తువు దొంగిలించినట్టు ఎవరైనా చూసినట్లయితే అటువంటి వస్తువు నాకు అవసరం లేదు. దొంగిలించిన వస్తువులను నేరుగా నా వద్దకు తీసుకురండి. వివరం చెప్పండి. అయితే ఎవరూ చూడకుండా వాటిని సేకరించాలి” అన్నారు ఆ గురువుగారు.

శిష్యులు గురువు చెప్పిన నిబంధనను అంగీకరించి తమ ప్రయత్నంలో పడ్డారు. పోటీలో నిజంగా గెలిస్తే తమకు ఒక చక్కని భార్య దొరుకుతుంది అని వారి ఆనందం. ఇక రాత్రి, పగలు, వారు నగరంలో దొంగ చాటుగా వెళ్లి దుస్తులు, నగలు, ఇతర వెలగల సామాన్లు దొంగలించుకు వచ్చారు. ఒకరి తరువాత ఒకరు ఆ వస్తువులన్నింటినీ గురువుగారికి చేర్చారు. గురువుగారు వాటన్నింటినీ వివరంగా దొంగిలించిన వారి పేర్లతో పాటు ఒక పట్టికలో నమోదు చేసుకున్నారు.

గురువుగారు అందుకు ఏర్పాటు చేసిన గది నిండిపోయింది. అప్పుడు ఆయన శిష్యులందరినీ పిలిపించారు. అందులో ఒక శిష్యుడిని ముందుకు పిలిచి, “నీవు ఒక్కడవు నాకోసం ఏమీ తేనేలేదు”, అన్నారు.

“నిజమేనండీ, గురువుగారూ”, అన్నాడు ఆ శిష్యుడు.

“ఏం? ఎందుకని?” గురువుగారు ప్రశ్నించారు.

“గురువుగారూ, మీరు ఈ దొంగతనాలన్నింటినీ మేము అతి రహస్యంగా చేయాలని కదా చెప్పారు. తప్పు చేసే తీరును రహస్యంగా ఉంచడం కుదరదని నాకు అనిపించింది. దుర్మార్గంగా చేసే ఏ పనీ రహస్యంగా ఉండదు. తెలివి తక్కువవారు తాము చాలా తెలివిగానే దొంగిలించాము అనుకోవచ్చు. కానీ ఎవరో ఒకరు ఆ సంగతిని గమనించే ఉంటారు. కనుక నేను ఏ వస్తువు తేలేదు”, అన్నాడు శిష్యుడు.

ఆ మాటలతో గురువుగారు ఎంతో సంతృప్తి చెందారు. మిగతా శిష్యులతో వారు దొంగలించిన వస్తువులను ఎవరివి వారికి అప్పగించి క్షమాపణలు చెప్పమన్నారు.

అల్లుడు కాబోతున్న శిష్యుడిని పిలిచి “యువకుడా, నా వద్ద కావాలసినంత ఆస్తి ఉన్నది. నా కుమార్తె పెళ్లి కొరకు ఎటువంటి వస్తువులకు నాకు లోటు లేదు. నేను నిజానికి ఒక గుణవంతుడైన యువకుని వెతకాలని మాత్రమే ప్రయత్నించాను. కనుక మీకు అందరికీ ఇదొక పరీక్షగా పెట్టాను. అందరిలోకి మా అమ్మాయి చేయి పట్టడానికి నీ ఒక్కడివే యోగ్యుడైన వాడవని తేలింది”, అన్నారు.

చిరకాలంలోనే అమ్మాయిని తగిన దుస్తులు, నగలతో అలంకరించి ఆ శిష్యుడితో ఆమెకు పెళ్లి జరిపించారు.

ఈ కథ చెప్పి బుద్ధుడు, “భిక్షువులారా! తెలివిలేని శిష్యులు మూర్ఖంగా ప్రవర్తించి పెళ్లి చేసుకునే అవకాశాన్ని పోగొట్టుకున్నారు. తెలివిగల ఒక శిష్యుడు మాత్రం తన నీతివంతమైన ప్రవర్తనతో చక్కని భార్యను పొంది గురువు అభిమానానికి పాత్రుడయ్యాడు. కథ విన్నారు కదా?” అన్నాడు.

ఆ తరువాత ఆ 500 మంది బిక్షువులు సన్మార్గంలో విద్య గడించి అర్హతులయ్యారు.

బుద్ధుడు కథ గురించి చెబుతూ “సారీపుత్త ఆ కథలోని గురువు, ఇక నేను ఆ తెలివీ, నీతీ గల శిష్యుడను” అని విషయం వివరించాడు.

M D Ramanathan Endaro Mahanubhavulu Sri ragam ఎమ్ డి రామనాథన్ - ఎందరో మహానుభావులు - శ్రీరాగం

ఎమ్ డి రామనాథన్

ఎందరో మహానుభావులు - శ్రీరాగం

సద్గురు త్యాగరాజస్వామివారి చరణ కమలములకు నివేదన

vyAsO naigama charchaya mrudugira valmIka janmAmunihi

vairAgyE shuka yEva bhakti vishayE prahlAda yEva swayam

brahmA nAradaapratimayOh sangIta sAhityayOh

yO rAmamrutapAna nirjita sivastam tyAgarAjam bhajE 

Tyagaraja Pancharatna kriti
with Alapana and swarakalpana
Short Tani also
An hour long presentation!
Humbly submitted on Pushya Bahula Panchami 2026

pallavi

endarO mahAnubhAvu-landariki vandanamu

anupallavi

canduru varNuni anda candamunu hrdayAra-

vindamuna jUci brahmAnandamanu bhavincu vAr-

(endarO)

caraNam 1

sAma gAna lOla manasija lAvaNya dhanya mUrdhanyul

(endarO)

caraNam 2

mAnasa vana cara vara sancAramu salipi mUrti bAguga pogaDanE vAr-

caraNam 3

saraguna pAdamulaku svAntamanu sarOjamunu samarpaNamu sEyu vAr-

caraNam 4

patita pAvanuDanE parAtparuni gurinci paramArthamagu nija mArgamutOnu

bADucunu sallApamutO svara layAdi rAgamula deliyu vAr-

caraNam 5

hari guNa maNimaya saramulu galamuna shObhillu bhakta kOTulilalO telivitO

celimitO karuNa galgu jagamellanu sudhA drSTicE brOcu vAr-

caraNam 6

hoyalu mIra naDalu galgu sarasuni sadA kanula jucucunu pulaka

sharIrula I Ananda payOdhi nimagnula I mudambunanu yashamu galavAr-

caraNam 7

parama bhAgavata mauni vara shashi vibhAkara sanaka sanandana

digIsha sura kimpuruSa kanaka kashipu suta nArada tumburu

pavanasUnu bAlacandra dhara shuka sarOjabhava bhUsuravarulu

parama pAvanulu ghanulu shAshvatulu kamala bhava sukhamu sadAnubhavulu gAka

caraNam 8

nI mEnu nAma vaibhavambulanu nI parAkrama dhairyamula shAnta mAnasamu nIvulanu

vacana satyamunu, raghuvara nIyeDa sadbhaktiyu janincakanu durmatamulanu kalla

jEsinaTTi nImadi neringi santasambunanu guNa bhajanA-nanda kirtanamu jEyu vAr-

caraNam 9

bhAgavata rAmAyaNa gItAdi shruti shAstra purAnamu marmamulanu shivAdi sanmatamula

gUDhamulan muppadi mukkOTi surAntarangamula bhAvamula nerigi bhava rAga layAdi

saukhyamucE cirAyuvula galigi niravadhi sukhAtmulai tyAgarAptulaina vAr-

caraNam 10

prEma muppiri gonu vELa nAmamu dalacEvAru rAmabhaktuDaina tyAgarAjanutuni nija dAsulaina vAr-

Thanks to the net source for the lyrics.

లోకాభిరామం ఆలోచనతో ఆగదు : Lokabhiramam - Thinking is not enough - Arti...

లోకాభిరామం

ఆలోచనతో ఆగదు

Tiruppavai talk Gopalam తిరుప్పావై ప్రసంగం

నేను చేసిన తిరుప్పావై ప్రసంగం

వినండి. మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.

పెరుగు సైన్స్ - curds and Science : An article in Telugu

పెరుగు - సైన్స్

How much do you know about the curds that you eat?

పెరుగు - సైన్స్‌

ఈ మధ్యన నాలుగైదు రోజులుగా పెరుగు సరిగా తోడు కోవడం లేదు. అవును మరి! నాలుగైదు రోజులుగా వాతావరణం మళ్ళీ కొంచెం చల్లబడింది. చలికాలం అంటూ లేకుండానే ఎండకాలం తరుగుతున్న తరుణంలో మళ్ళీ కొంచెం చలి మొదలైంది. చలి దుస్తులు తెచ్చుకున్న వాళ్లకు సంతోషం కలిగింది. వాటిని ప్రదర్శించడానికి అవకాశం దొరికింది.

ఉన్నట్టుండి మళ్లీ చలి మొదలు కావడం వెనుక కొన్ని కారణాలు ఉంటాయి. వాటిని పట్టించుకుంటే వాతావరణ శాస్త్రం అని చెబుతారు. సముద్రంలో మార్పులు, అక్కడి నుండి వచ్చే గాలిలో మార్పులు, ఆ గాలికి కొండలు అడ్డు రావడం, ఈలోగా మబ్బులు తయారుకావడం, మొత్తానికి వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రత తగ్గడం, ఇవన్నీ కలిస్తే వాతావరణ శాస్త్రం అవుతాయి. తత్వం చెప్పినట్టు ఇక పరబ్రహ్మమును గూర్చి తెలుసుకొందము గాక అని మొదలు పెడితే, చాలామంది చెవులు మూసుకుంటారు. వాతావరణ శాస్త్రం చెబుతాను అని మొదలు పెడితే ఎవరు వినరు. ఎవరూ చదవరు.

ఎక్కడ మొదలు పెట్టాము? పెరుగు దగ్గర మొదలు పెట్టాము! మొదటి మాటల్లోనే వాతావరణ శాస్త్రంలోకి వెళ్ళిపోయాము. అందులో బోలెడంత భౌతిక శాస్త్రం, మరింత రసాయన శాస్త్రం కలగలిసి ఉంటాయని చెబితే, ఆశ్చర్య పడని వాళ్ళు, ఇంకేం చెప్పినా ఆశ్చర్య పడరు. మళ్లీ పెరుగు దగ్గరికి వెళ్లిపోతాము. పాలలో, కొంచెం పెరుగు లేదా మజ్జిగ వేస్తే మరునాటికి అది పెరుగుగా మారుతుంది. ఏం పెరిగిందని, పాలు, పెరుగుగా మారినవి? జవాబు వినడానికి కొంతమందికి ధైర్యం అవసరం. పెరుగు లేదా మజ్జిగలో లాక్టోబాసిల్లస్‌ అనే సూక్ష్మ జీవులు ఉంటాయి. వాటి కారణంగానే పెరుగు పెరుగు అవుతుంది. కొంచెం పెరుగును పాలలో వేస్తే, అక్కడ సూక్ష్మజీవులు పెరుగుతాయి. విపరీతంగా సంఖ్యలో పెరుగుతాయి. కనుక దాని పేరు పెరుగు అవుతుంది. పప్పు తినేవాళ్ళకు తాము సూక్ష్మజీవులను మహా ఇష్టంగా తింటున్నాము అని తెలిస్తే బహుశా కడుపులో తిప్పవచ్చు. అందుకని పాలు పెరుగు లేని, వీగన్ తిండి అని ఒకటి వచ్చింది. దీని గురించి ప్రస్తుతం మనకు అవసరం లేదు. మొత్తానికి పెరుగు తయారీలో జీవశాస్త్రం, అందులో సూక్ష్మజీవశాస్త్రం ప్రత్యక్షంగా మనముందు పని చేస్తున్నదని అర్థం చేసుకోవాలి. అందుబాటులో సూక్ష్మదర్శిని అనే మైక్రోస్కోప్‌ ఉన్నవాళ్లు ఒక పెరుగు చుక్కను స్లైడ్‌ మీద వేసి దాని కింద పెట్టి చూడాలి. లుక లుక లాడుతూ కావలసినన్ని సూక్ష్మజీవులు కనిపిస్తాయి. పప్పు తినే వాళ్ళు ఇక ఆ తరువాత పెరుగు తినడానికి అనుమానం రావచ్చు. ఇది కూడా ప్రస్తుతం మన చర్చనీయాంశం కాదు.

 పెరుగులో, కనీసం పెరుగు తయారీలో, కావలసినంత రసాయన శాస్త్రం, మరింత భౌతిక శాస్త్రం కూడా ఉన్నాయి. పాలలో ఉండే ప్రోటీనులు, వాటిని కలిపి ఉంచే నీళ్లు, మిగతా అంశాలు ఒక రకంగా ఉంటాయి. సూక్ష్మజీవులు వచ్చి పెరుగుతున్నప్పుడు అక్కడి వాతావరణంలో తేడాలు వస్తాయి. ఆమ్లాలు పుడతాయి. కనుక పాలలోని తీపి పోయి, పెరుగులోని పులుపు మొదలవుతుంది.

ఇక భౌతిక శాస్త్రం సంగతి! సూక్ష్మజీవులు పెరగడానికి, ఒక రకమైన ఉష్ణోగ్రత అనుకూలంగా ఉంటుంది. ఉంటేనే అవి నిజంగా పెరుగుతాయి. అప్పుడు పాలు పెరుగుగా మారతాయి. చలికాలం వస్తే, అవసరమైన వేడిమి ఉండదు. కనుక పాలు తోడుకోవు. ఉత్తర భారతదేశంలో తోడు పెట్టిన పాలగిన్నెకు, స్వెటర్లు, దుప్పటి ముక్కలు చుట్టి ఇంటి బయట పెట్టడం చాలామందికి అలవాటు. కొంచెం వెచ్చదనం కలిగి పెరుగు తొందరగా తయారవుతుందని వారి ప్రయత్నం. మన దగ్గర ఉండే ఈ కొంచెం చలికి మాత్రమే, పాలు తోడుకోవడం కష్టం అయితే, ఉత్తర భారతదేశంలోని వణికించే చలిలో, సూక్ష్మజీవులు పెరగడం, పాలు పెరుగుగా మారడం, ఇంచుమించు అసాధ్యం అవుతుంది. అలవాటుగా తరతరాలుగా, లేదంటే యుగాలుగా జరుగుతున్న ఈ పెరుగు కార్యక్రమంలో పెరుగుతున్నవి సూక్ష్మజీవులు అని తెలిస్తే, అద్భుతం అనిపించడం లేదా? అది సైన్స్‌లోని ఆనందం! అడుగడుగున, చూడగల ప్రతి అంశంలోనూ, సైన్స్‌ దాగి ఉంటుంది. అది అర్థం అయినప్పుడు సైన్స్‌ రుచి మొదలవుతుంది. అందులో ఒక ఆనందం కలుగుతుంది. మనవాళ్లు పాత కాలంలోనే, విజ్ఞానం కన్నా అది అర్థం అయినప్పుడు కలిగే ఆనందము అసలైన పరబ్రహ్మము అని చెప్పారు. అయితే వాళ్లు చెప్పిన పద్ధతి మరొక రకంగా ఉండి మనకు అర్థం కాలేదు.

సైన్స్‌ రుచి తెలిసిన వాళ్ళు, చిన్న పెద్ద, ప్రతి అంశం వెనుక ఉన్న సైన్స్‌ గురించి వెతుకుతారు. వాళ్లకు అది ఒక అలవాటుగా మారుతుంది. అప్పుడు రుచి మరింత పెరుగుతుంది. ప్రపంచం ఎంతో అద్భుతంగా కనబడుతుంది. ప్రకృతి చేస్తున్న మహిమలు తెలుస్తాయి. బ్రతుకు మరింత ఆశాజనకంగా కనబడుతుంది. బ్రతుకు అర్థం తెలిస్తే, పెరుగు తయారయ్యే పద్ధతి తెలిస్తే గొప్పగా ఉంటుంది అన్న విషయంలో అనుమానం లేనేలేదు!

 ఈ వ్యాసం రాసి చాలా కాలమయింది, గమనించాలి.

Panda : A Story in Telugu Translated to English

Panda

A Story in Telugu Translated to English

Panda

 A N Jagannatha Sharma

Summer night….

Cold night ….

Rainy night ….

Any night the song of Panda would be heard. Not just the poets, even Panda would be awake at midnight.

His voice is not good. There would not be any rhyme or rhythm in it. Since he belongs to Orissa there would even be faults in his pronunciation of Telugu. Even then his singing would sound good.

“Ravoyi chandamama

Ma vinta gadha vinuma”

(A very popular old film melody in Telugu asking the moon to come and listen to a strange story)

When he sings wherever the moon is, he must come there! He must listen to Panda’s song! On the threshold of the thatched house, in the rickety cot woven with the thread, in the tatters of a quilt, Panda would be sleeping. With his song he wakes everyone.

From the eves of the house a hurricane lantern from one side and a parrot’s cage from the other would be hanging. In the middle Panda would be struggling with the song.

He has no father. It is long since he died. Mother is there. She makes leaf plates. That is her profession.

Panda was alright till he was twenty-five. Like all the others with his visage he was handsome only. Later that ailment came up. It started with spots and started shedding skin and made Panda an ugly duckling. It made him a leper.

With that, no more handshakes. No embraces either. Friends are not there. Panda turned into a loner.

All the while he stays home. During the day he is in the backyard. Plants saplings. Tends them. Waters them. When a flower or a fruit appears he takes them into the hands with love.

They would not slip off saying ‘Don’t!’ They settle snugly there. He touches them to his eyes. Holds them to the heart.

When it is dark ….

He stays indoors with parrot. He trains it with words. Teaches it singing.

Parrot likes him a lot. It feels as if it’s life is hidden in him. It goes round him in circles. It flies within and out of reach. In a moment comes and lands on the shoulder. It scratches his tattered nose. It scratches his rotten cheek.

In the night –

Panda relaxes on the threshold in the rickety thread woven cot.

At some point he goes into sleep. If he sleeps it is as if the whole vicinity slipped into sleep.

That morning the merchant of the leaf plates came. On looking at Panda at the doorsteps he was sunk. He called out his mother and called all kinds of names. He put down the leaf plate bundles from the rickshaw and threw them.

“Do something else if unable to live. But don’t ever mix this disease in the leaf plates from which people eat” he said. He looked at Panda’s disease cautiously. He went away in a huff.

Selling leaf plates cannot go on in the village where they stay. On seeing Panda no one would buy the plates of that household. Merchant is from Ponnur. He used to pick up the plates in the shanty. Somehow, he came to know that she had a son with leprosy. He was afraid of even touching the plates he bought the other day. He brought and threw them back.

No one calls Panda’s mother even for the home maid work. How else to live? How to make the son live?

She cried hoarse.

“Go and die! Why do you kill me along” she said. She was angry with Panda.

It was two in the night. Panda till then sang all pathetic songs only. Cannot tell whether with sleep or sorrow, every song was heard heavy. There were no more songs later. Everyone thought Panda was asleep.

Day broke.

Panda was not there at the door front. The parrot’s cage was not there on the awning. Both were seen floating on the village tank. The parrot flew away.

Flowers never rejected Panda.

Birds neither.

The air or water never rejected.

Who then rejected him?

You and me!!

(Life being kept in a parrot is a folklore paradigm. And the parrot flew away means life is gone!)